Цӏенача дег тӏара деш дола новкъостал
Ше дӏабихьача балхах дийцар «Даьхен лорабой» яхача ганзо
2025-ча шера тӏеххьара денош дар латтараш. «Сердало» оалача кепайоазон Цӏен корреспондента лаьрхӏар, чакхдоалача укх шера 12 бетта «Даьхен лорабой» яхача ганза мехкарча филиала дӏабихьача балхах дувца. Цунна кулгал деча Оздой Руслана Муслимаца хилар тха къамаьл.
- Муслим, тахан оаш дӏахьор боккха болх ба, дукха нах ба шоана тӏалаттараш. Укх шера кхоачашде аьттув баьннарех дувцаргдарий ӏа тхона?
- Дувцилга а доацаш, боккха болх ба укх шера чакхбаьккхар. 1649 дехар дар тхона тӏаденар. Царна юкъерча, СВО доакъашхой цӏенош тоадара тӏехьа гӏо деш хиннача кхаь дехаргара дӏа мел ийккхараш, кхоачашде аьттув баьннаб тха, Даьла къахетамца. Тӏема операце 228 сага гӏо даьд ганзо, царна юкъера 61 саг заӏапхо ва. Иштта къонгаш тӏема аренашка байнача 545 дезало тӏадена, СВО ветераний 255 дехар кхоачашдеш лаьттад тхо. Цул совгӏа, тӏема аренашка де доацаш байнача къонгех дисар лохаш боккха болх ба дӏахьош, 184 цар цӏен доакъашхой юкъе болаш, каьхаташ гулдеш, генетически оагӏонца эшараш ӏалашдеш ( буккальни эпителий). 2025-ча шера 40 саг тӏема операце доакъашхой балха оттаве вӏаштӏехьадаьннад тха. Лаьрххӏа балха моттигех йола ярмаркаш дӏакхухьаш чакхдаьккхад оаха из гӏулакх. ТСР оагӏонца дувзаденнараш теркалдича, тӏема операце цхьан ветерана гӏулакхаш кхоачашдаьд, ТСР оагонцара хӏама тоадара тӏехьа сертификаташ деннад кхаь сага. Тӏема операце ветераний вахара хьал тоадара тӏехьа болх дӏахьош да тхо тахан, эшаш дола каьхаташ вӏашагӏтохаш.
- Эггара лоархӏамечарех да тахан дарба лоаттадарца дувзаденнараш. Из хьал мишта латт?
- 88 сага дарба деш гӏо даьд ганзо, 81 саг ва укх шийтта бетта санаторе-курорте могашал меттайоалаеш хиннараш. 435 тӏема операце ветеранашта, цар цӏагӏарча наха психологаша, психотерапевташа гӏо лоаттаду. Иштта филиала гӏулакхашта аьнна республикан кулгалхой чӏоагӏонца мехка моттигашка дӏа-хьа ухаш ФАП я.
- ИТ оагӏонца толамаш дий тӏаккха?
- Геохоамий оагӏонца ( ГИС) «Даьхен лорабой» тахан чӏоагӏъяь автоматизированни 12 болх-моттиг я. Цу гӏулакха мел эшар хьадаьд оаха видеоконференцешка, ӏомавеча кхетаченашка дакъа лаца йиш хургйолаш. Доалахьарча кабинетий ГИС «Даьхен лорабой» оагӏонца ворхӏ моттиг чӏоагӏъергйолаш дехар чуденнад. Ганзе эшаш мел дола хӏама белгалдеш, каьхаташ оттадаьд, 2026-гӏа шу доладелча, хьакхача дезаш да цун хьалхара дáкъа.
- Юкъарлен оагӏонцара проекташ йоаржае аьттув бий шун?
- «Даьхен лорабой» яхача ганза укх шера дукха лоархӏаме кхетаченаш яьй тӏема операце доакъашхой, цар дезалий оагӏув хьаллоацаш, кхувш латтача къонача тӏехьенна кхетам луш. Тӏема операце моттигашка вахар хаьдача бӏухой цӏераш тӏайолаш 15 баннер, мемориальни улг оттадир мехка укх шера. Хӏаьта лоархӏамечарех хилар тӏема Коталон 80 шу дизар, Даьхен Лорабой Ди дездар. Тайп-тайпара кхетаченаш дӏакхухьаш, ветеранашта совгӏаташ луш, цар вахара хьал миштад тохкаш, болх дӏабихьар оаха. Филиала вай мехкарча дешархошца, студенташца лекцеш, тайп-тайпара Даьхенцара безам чӏоагӏбарах йола сайренаш йир. Кхетачен доакъашхой аьттув бар, Даьхе лораеш лаьттача бӏухошца къамаьл де, моллагӏа хӏама тахка. Укх шера филиало дӏайихьар 60 кхетаче, дешара моттигашка 42 денала урок, иштта хьайийллар тӏема аренашка вахар хаьдарашта хетаяь 14 «Турпала Парта». Дикка болх дӏабихьаб оаха спорта оагӏонца а. Кагирхоша, тӏема операце ветеранаша дакъа лоацаш йола тайп-тайпара яхьаш хилар мехка.
25 спорта оагӏонцарча яхье, геттара раьза болаш, дакъа лоацаш хилар ветеранаш, цар бераш.
- Республикан культуран оагӏонцарча вахаре дакъа лоацаш бий тахан оаш терко лоаттаераш?
- Вай турпалаш, цар цӏагӏара нах тхоай ма хулла дукхагӏа, чӏоагӏагӏа чуоза гӏерт тхо мехка культуран оагӏонцарча вахаре. Тӏема аренашка хинна цӏабаьхкарашта, шоай вахарера гӏулакхаш дӏахохьо гӏо деш хул из. Ветеранаша дакъа лаца йиш йола кхетаченаш дукхагӏа хилийта гӏерт тхо. Цу юкъе да гойтамаш, спектаклаш, литературни сайренаш, иштта кхыдараш а. Укх шера цу оагӏонцара 60 кхетаче йоаржае аьттув баьннаб вайцига. Тӏема операце ветеранаш тайп-тайпарча кхетаченаашта юкъе хилийтар, тахан лоархӏаме да вайна массанена, хӏана аьлча тӏема аренашка дукха хала денош бӏаргадайнача наха шоай вахар тоаде, кхыча тайпара дӏадахьа гӏо де деза.
- «Турпала никъ» яхача программах фу аргдар ӏа?
- «Турпала никъ» яхача программан юкъе ветеранаша дакъа лоацаргдолаш, болх лоаттабаьб филиало. Таханарча дийнахьа паччахьалкхен моттигашка болх ӏомабеш, шаьрбеш ва ворхӏ саг. Кастта шоай декхараш кхоачашде дӏатӏагӏоргба уж.
- Мехкарча хьакимашцара бувзам миштаб шун тахан?
- Теркалде деза, 2025-ча шера лайчилла бетта денз, болх дӏахьош чуӏеча гӏишлох ахча тела дезаш яц филиал. Республикан кулгалхошцара гӏулакх, бувзам чӏоагӏа дика ба тха тахан. Болх дӏабахьара тӏехьа низ дӏакхоачаш дола новкъостал лоаттаде кийча ба тхона республиканна хьалхалаттараш. Тха болх ма хетта дӏагӏоргболаш, шоашта могар деш ба уж. Ганза филиало ший декхараш боаггӏача боараме кхоачашдара тӏехьа, вӏашагӏъелла МВК я, Мехкадаь, Паччахьалкхен Администрацена кулгалдеш вола Мархенаькъан Анзор хьалхалатташ. Таханарча дийнахьа МВК 14 кхетаче дӏайихьай.
- Муслим, баркал хилда хьона тхоца ха дӏаяхьарах! Кхы а доккхагӏа толамаш доахаш болх дӏабахьа аьттув хилба шун тӏадоагӏача шера!