Зӏамигача хӀамангара дӀадоладала ма кхера
ГӏалгӀай видео йоаха Чуранаькъан Ислам, чуийнна болх беш ва цу лостамагӏа
Чуранаькъан Ислам, йоккха балха говзал йолаш, къахьегаш ва. Из професси цо лелаю хьалхара шу дац, цудухьа дика кхеташ ва из ший балхах. Цул совгӀа, «ӏngartstudio» хьакхелларех цаӀ ва из, тахан из еррига ший уйла тӀайохийташ ва гӀалгӀай къаман культуран тӀехьале лораяра. Тха къамаьл хилар Исламаца, цун профессиональни наькъах, сийрдача кхоллама проектах, цо тахан беча балхах лаьца.
- Ислам, мишта караерзайир Ӏа из професси?
- Деррига дӀадоладелар, со ГӏалгӀайчен культуран Министерстверча эстрада студе балха оттарца. Цу хана Ӏомалуш воагӀаш мара вацар со; къаьнарча, кассеташца лелаеча камерца гушдар дӏаязде Ӏомавала волавелар. ЧӀоагӀа дискаш, флешкаш вахара юкъедоалаш мара дацар, хӀаьта технически таронаш таханарчул дуккха башхало йолаш яр. Эстрада студе со волавелар се дегӀава, цу даькъ тӀа хӏама дӏаяздеш, из вӀашагӀдоллаш бола болх дикагӀа бовза хьожар со, профессиональни говзал эцара даькъ тӀа айса юкъедутар метта а оттадеш.
- Хьай доалахьара видеостуди хьаеллаш, хьона духьала нийсденнар фу дар, малагӀа бахьан дар цун?
- Цун керттера бахьан дар, са воккхагӀа вола воша Итале мехкара цӀавар. Из цига ваьхар итт шера гаргга, сурташ дахара даькъ тӀара говзал лакха яр цун, дукха дакъа лоацаш хилар яхьашка, профессиональни говзала никъ тоабеш хьавоагӀаш вар из. Оаха лаьрхӀар из деррига вӀашагӀдолла, цу тайпара хьакхеллар оаха «ӏngartstudio». Бакъдар аьлча, из тхона чӀоагӀа лоархӀаме дар, из хьалхара боккха гӀа бар цу балха даькъ тӀа. Иштта дале а, тхоайла новкъостал деш хиларах, аьттув баьлар тха.
Тхога бар, кхыметтел моттигерча телевиденега боаца гӏирс: сурташ дикагӀа чулоацаш дола зӀамига цӏарацӏура, иштта езача оагӀорахьа камера лелаеш йола рельсаш, сердал лоаттаеш бола гӀирс, камераш, кхыметтел механически стабилизатор - цу хана дуккхабараш, лаьтта латтача кхо ког болча гӀирсашца (штативашца) болх беш бар.
Оаха хьакхоллар ГӏалгӀайчен лоаман хозал гойташ йола роликаш, иштта хьатӏадоаккхар республике керда гӏишлош хьаеллар, мехка культуран, спорта толамаш довзийтар. Болх бора оаха тхоашта ловш а, иштта тайп-тайпарча министерствай дехарех а- культуран, унахцӀенон, спорта, туризма, МВД. Оаха лаьрхӀар цаӀ дар- ГӏалгӀайчен арахьа бахача наха вай мохк дикача, хозача оагӀорахьа дӀагойтар.
- МалагӀа проекташ яр шоана геттара дег чу йисараш? Профессеца ювзаенна хьона йовзаш йоаца оагӀув нийсъеларий?
- Цхьацца долча балхаша кӀоаргга лар йитар са дег чу. Масала, моттигерча мотоклубах яьккха хиннача ролико. Из араяьнначул тӀехьагӀа, ГӏалгӀайче баьхкар Самарера байкераш, шоаш санна вахара никъ лелабу нах бовза дагахьа. Уж цецбаьннабар вай лоамий хозалах, цул тӀехьагӀа каст-каста республикан хьаьший а хилар царех. Цо хьагойт, мишта нах вӀашагӀтоха, керда таронаш хьаелла йиш я.
Цхьаькха тха видеопроект яр ГИБДД 80 шу дузаш яьккха, цо кхоалагӀа моттиг яьккхар регионашта юкъе дӀахьош хиннача яхье. Тхона из доккха дика дар, цо хьагойтар тха професси эшаш хилар.
Цхьаькха, «Бер санна ма хила» яха вахарца ювзаенна ролик а дагахьа йисар сона, из оаха хьакхеллар дай-ноаной терко тӀахьехаш, берий наькъ тӀарча кхерамзлен Ӏалашо яр дехаш.
Хоза хеташ болх дӀабодар тха, начӀал дола гӀалгӀай спортсменаш бувцаш йолча роликашка. Цига гойтар вай мехкахошта карагӀдаьннар, атлетий вахара никъ, Ӏадатий оагӀонца ювзаенна цар оамалаш.
Цу проектех хӀаране со Ӏомавир, видео- из хоза сурт хинна а ца Ӏеш, истори довзара дика таро йолга кхетаде.
- Дукха ха ма йий Ӏа ГӏалгӀайчен Республикански халкъа кхоллама, культуран кхетачений ЦӏагӀа болх бу. Фуд хьона цу балха дика хетар?
- РДНТ оаха болх бора, кхы а «ӏngartstudio» йолча хана. Сайга тоабах хьакхета аьлча, со раьза хилар. Цул тӀехьагӀа цкъа а дехкеваьннавац.
Укхаза сона хоалуш да, сай болх дукхача ханашка бе йиш йолаш хилар. Хӏара проект - из гӀалгӀай къаман культуран тӀехьале лораяра дакъа да. Тӏехьа тӀайоагӀача тӀехьенна хьай болх гуш хургболга кхетадеш, хьай лар юташ дӀаводаш хилар лоархӀаме да. Аз доккхал ду се таро йолаш хиларах, вай къаман Ӏадаташ лораде, къаман белгалон оагӀонаш гойта.
- РДНТ проектах дувцал вайна. МалагӀа темаш гаргагӀа я хьона?
- Оаха болх бу, дукхача доакъошка кхоачаш. Дӏаязду дувцараш, иллеш, кӀоанолгаш. Из иштта атта беш болх бац. Тхо хьож хӀара деша оамал, оаз, маӀан цунна чудоагӀаш хилийта, цун исторе ханаш лорае.
Со дакъа лоацаш хилар, гӀалгӀай Ӏадатий кӀувсаш-истингаш деча, цигара болх хьатӏабоаккхаш: тха кийчдаргара уж хьадаь даллалца йолча ханага кхаччалца. Из ноахалгара ноахалга кхоачаш, хьайоагӀа кулгаговзал яр, цудухьа лоархӀаме дар цун хӀара балха дакъа видео тӀа даккхар.
«Ага» яха гӀалгӀай берий проект яр тха дӀахьош, цига оаха дукха хӀама кердадаьккхар: ага мишта хьадеш хиннад, бер ага диллар, цу хана малагӀа дешаш ала деза.
«Ага- из вай даьй вахара цхьа дакъа хинна Ӏийнадац. Из дезала бувзама, Ӏадатий, халкъа машара белгало хиннай.
РДНТ теркамца Ӏомаю къаьнара курхьарс, из мишта еш хиннай, цун белгало. Цох дола хӀара дакъа лорадеш, доаржаде хьож тхо. Къаьначар а боккхагӏчар а ловзоргаш кердадаха хьож. Уж наха дицлургдоацаш; цар кеп, бокъо лораю.
- МалагӀа халонаш нийслу шоана хьалхашка, цу тайпара болх беш?
- Керттера хало кхоадеш хилар я. ДукхагӀа дола Ӏадаташ уж довзаш болча нахаца цхьана дӀадоалаш латт. Цудухьа сихагӀа дӏабахьа безаш ба из болх а.
- Мишта гу хьона хьай болх, 5-10 шу кхы даьлча?
- Сона ловра тхоай видеоматериалаш, архиве хинна а ца Ӏеш, уж наха накъайоалаш хилар. Вай кагирхоша аргдолаш: «Ер да сона дезар, ер сох дола дакъа да». Видеога гӀолла, дӀаяхача заман Ӏадаташ лорадара шоай овла цар лохаргболаш хилар, лоархӏаме да.
ЧӏоагӀа ловра сона мультимедийни центр хьаелла, цига видеоархива болх хилийта, этнографе материалаш, исторически моттигаш гаьнара гойташ йола экскурсеш цига гӀолла нахага кхоачаш хургьяр. Из хургьяр дӀаяхача а хургйолча а ханашта юкъера бувзам лелабара оагӀув.
- Фу аргдар Ӏа видеографе никъ хьаэца безам барашка, къаьстта культуран тӀехьален даькъ тӀа?
- Аз кхоъ нийса хьехар дергдар. Ца хаддаш Ӏомалуш хила, хӀана аьлча хьалаш чӀоагӀа сиха хувцалу, Ӏомаде керда гӏирсаш, программаш, техника. Цу юкъе диц ма делаш, керттеръяр камера яц, шун цунцара безам, дог дӀаувш хилар да.
Нахага ладувгӏаш хила - шун турпалхой «Оаш яздечун моттигаш яц», уж шуца болх беш бола нах ба. Цар истореш, оамалаш, къамаьла доакъош - уж юкъедита йиш йоаца дошо сийгаш да.
Сатеме хила, хӀана аьлча дика проект, дукха ха йоае езаш хул. Цхьайолча хана, цхьан сага массехказа тӀаваха везаш хул, из къамаьла шаьрагӀа хилийтара. Цхьайолча хана, хьежа везаш хул сердалонга е ара хаоттам хиларга. Сабар - кхоллама дакъа. Цхьаькха а да: зӀамигача хӀамангара дӀадоладала ма кхера. Са никъ дӀаболабелар кассеташ лелаеча камергара. Керттердар- кхычарна дезаш дола, лоархӀаме истореш кхоллар.
- Баркал хьона, Ислам, тхоца къамаьл дарах! Аьттув балба хьа дагалаттар кхоачашде!
- Баркал хилда «Сердало» газета а, со дагавохарах. Со тешаш ва; сай болх наха а ханашта а накъабаргба, аьнна.