ӏилман оагӏонцара боккха эшам
Сейсмологе институт хьакхелларех вола Курскенаькъан Ӏадрахьман къаьстар вайх
Цӏихеза ӏилманхо, Казахстана ӏилман академе академик, геолого- минералогически ӏилмай доктор, профессор волаш дуккхача шерашка кхахьегаш хьавенача Курскенаькъан Козлой ӏадрахьмана вахара никъ хаьдаб, аьнна, чӏоагӏа во хоам бера вай къаманга. ӏилман оагӏонца, къаьстта ший деррига вахар цо хетадаьча сейсмологе института боккха эшам ба из дӏавалар. Казахски ССР ӏилман Академе сейсмологех йола институт хьакхоллаш хьалхалаьттарех, хьинаре къахьийгарех вар из саг.
1976-ча шера денз, геофизически оагӏон балха лабораторен кулгал деш хилар из, хӏаьта 1978-ча шера «Казахстана моттигашкарча лаьттан кхоачамцара петрофизика» яха боккха, лоархӏаме болх язбир цо. Дуккхача ӏилманхоша пайда эцаш, сейсмологе оагӏонца къахьегаш, накъабоалаш болх хилар цо кхеллачох.
1989-ча шергара 2011-ча шерга кхаччалца сейсмологех йолча института кулгал деш лаьттар ӏадрахьман. Белгалде деза, цо хьалхале лелаеш, института дукха толамаш даьхалга. Мехкара керттера ӏилман оагӏонцара моттиг лоархӏаш яр из цу хана. 1992-ча шера профессора лоархӏаме цӏи елар цунна, хӏаьта 1997-ча шера из хержар, Казахстана Республикан Къаман ӏилман Академе академика декхараш кхоачашде.
1999-ча шергара 2002-ча шерга кхаччалца, НАН РК Лаьттах долча ӏилман оагӏон академика-секретара декхараш кхоачашдеча наькъ тӏа къахьегаш хилар из, геологически ӏилман оагӏонца лоархӏаме лар юташ.
2011-ча шера денз, ший вахара никъ хаддалца, геодинамически, сейсмически оагӏонцарча физика лабораторена кулгал деш, хьинаре къахьийгар Козлой ӏадрахьмана. Балхарча зӏамагӏа болча новкъосташца, стденташца шийна ховр декъаш, нийсагӏа хургдар хьалхадоаккхаш, лаьттар из. Паччахьалкхено дукха лоархӏаме совгӏаташ телаш белгалваь саг вар ӏадрахьман. Цу юкъе яр «Парасат» (казахий меттала кхетам, хьаькъал долаш) яха орден, Российски ӏилман Академегара Капица Л.П. цӏерах йола майдилг « ӏилманца кердадараш гучадаьхача сага».
Лакха говзал хиннача цо кулгал деш, дукха ӏилманхой, ткъо совгӏа ӏилман кандидаташ, доктораш кхоллабелар. Курскенаькъан ӏадрахьмана 300 совгӏа ӏилман статьяш язъяьяр, 20 совгӏа монографеш, иштта кхыдола лоархӏаме балхаш а.
Дунен сейсмологеца ювзаенна йола лоархӏаме бокъо хьаоттаеш къахьийгар цо. «Сейсмологи» яха оагӏув мехкашка хьабеллийташ, цунца дувзаденнараш кӏоаргга тохкаш къахьегаш лаьттар из. Цо кулгал деш хиннача сейсмологех йолча института цхьана ӏилман балхаш дӏакхухьар Россерча, Китаерча, Японерча, Германерча, Италерча, Ингалсий мехкарча, США, иштта Юкъерча Азе: Таджикистана, Кыргызстана, Узбекистана моттигашца. Дуккхача мехкашца цхьана дӏахьош хиннача цу балхо боккха пайда боаржабора цу оагӏонца. Масала, китайски болхлошца лаьтта агара балхацара лаборатори хьакхеллар цар.
Ший деррига вахар ӏилман ӏодилла волча Курскенаькъан ӏадрахьмана тӏехьа дисар дукха да… Къамашта юкъерча ӏилман моттигашка чӏоагӏа лоархӏаш, массахана цунца дагабувлаш хинна саг вар из. Дунен ӏилманца цо йитар сийрда, лоархӏаме лар я. Бӏаьшераш даьлча а, довргдоацаш дола дикаш да цо доаржадаьраш. Белгалде деза, иштта хьинар, лакха говзал, начӏал дола саг дӏавалар дерригача дунен ӏилман оагӏонца боккха эшам болга.
Цунца болх беш хиннарий, цо хьийхарий, нийсача наькъ тӏа баьхарий дегашка вахаргва из дуккхача шерашка, цар доккха баркал оалаш!