«Из болх вӏашагӏбеллача, иштта из дӏахьош хиннача дешархой даькъа керте лаьттача Оздой Илинас берашта довзийтар цӏайца дувзаденна истори, цо дийцар мишта хьакхеллад «Книжкаш дездара» ӏадат. Иштта библиотека болхлоша кийчбир тематически гойтам, цига го йиш яр эггара дикагӏа дола берий книжкаш. Цӏай хилар хоза, безаме, цо кагийбарашта хьадийллар доккха дуне», - аьлар «Сердало» газетага Гӏалгӏайчен къаман библиотеке.

Матенаькъан Илеза цхьоалагӏча класса дешархошта хьалхадаьккхар, сага вахаре книжко дӏалоацар мах баь варгвоацаш долга. Йоазонхочо белгалдир, кхыметтел лоацца дешар хӏара сага хьалхашка керда дуне, хьаькъал хьаделла йиш йолаш хилар. Илеза хеттар берашка царна малагӏа гӏалгӏай йоазонхой бовз, фаьлгаш, хьаькъале дувцараш, цо иштта белгалдир Цаген яхача къаман багахбувцама малагӏа дакъа дӏалоац кхетам баларга диллача къаман вахара исторен оагӏон тӏа.

Геттара берий безам тӏабодаш бар йоазонхочо бийша къаман фаьлг, шира дувцар. Бераш боккхача безамца ладувгӏар цунга, цул тӏехьагӏа цар таро хилар Матенаькъан Илеза яздаь книжка довза.

Вӏашагӏкхетаре лоархӏамегӏа йола оагӏув яр наьна мотт. «Къайле йолаш дац, таханарча заман бераш дукхагӏа эрсий фаьлгашка хьежаш хилар, из бахьан долаш, гӏалгӏай мотт цар халагӏа ӏомабу. Из хьал аттача даккхара, Матенаькъан Илеза ший новкъосташца цхьана дукха болх баьб дика довзаш дола фаьлгаш гӏалгӏай меттала доахаш, иштта ший проекташ хьакхеллай»,- аьлар тхоца къамаьл даьчо. Цу кхетачен чудоагӏаш хилар «Нуссаи Рараи» яха автора мультфильм. Гӏалгӏай меттала хьехам беш йола сюжет берашта езаелар, цу тӏа гуш дар мотт ховш хилча цунцара сакъердам сомабоалилга, безам дукхагӏа тӏабодилга.

Ерригроссийски берий книжкай кӏира е «Книжкай ди дездар» - из Даьхен берий литературе хӏара шера белгалъеш йола моттиг я, из массаза а езъю, бӏаьсти бераш ишколера цӏахийцача хана.

Цӏай хьакхеллад Сийлахь-боккха Даьймехка тӏом сихбенна бодача хана - 1943 шера тушола бетта 26-ча дийнахьа Москве. Из дагадехар ва йоазонхо Кассиль Лев, цунна дагаехай

«Книжкаш даь ди» яха цӏи а.

Цу халача тӏема хана, Союзий Цӏен Колонни зале гулделар бераш, шоашта безача йоазонхошца Самуил Маршакаца, Михалков Сергейца, Барто Агнияйца, Чуковский Корнейца вӏашагӏкхета. Хӏара бера цу хана диткъа книжка делар, овкъара беса долча каьхата тӏа кепа теха, из цу хана дукхачарна доккха совгӏат дар. 1944 шера денз, из цӏай ерригача союза цӏи йолаш хилар.

Ерригроссийски берий книжка кӏира дӏахьош хилара маӏан да, книжко бӏарчча дуне гойташ хилар берашта довзийтар. Берий таро хул вай заман поэташ, йоазонхой бовза.

Боккхача боламо чулоац беррига мохк, юртарча библиотекашкара йоккхача культуран центрашка кхаччалца. Программа чудоагӏаш да йоазонхошца, суртанчашца-тоадерашца, берий литература хьакхолларашца вӏашагӏкхетараш дӏадахьар, иштта говзанча хьехамаш дар, литературан оагӏонаш дӏаяхьар, фаьлгех латташ йола викторинаш яр, берий кино, мультфильмаш гойтар.

Хӏанз дӏахьош дола берий книжкай кӏира Россе халкъий цхьоагӏон Шера чудоагӏаш да.