Цу зӏамигача бера карагӏдаьнначох цецъяьлар еррига Кавказ, Росси. Из коравайтара тӏехьа  Даьлага дехар деш дола дуӏаш кхаьчар вай мехка массайолча миӏингашка, кхыметтел Палестинерча дезача лаьтта, Персидски залива мехка, СНГ паччахьалкхенашка дахача адамашка. Дерригача дунен тӏара адам дар из новкъа долаш, из коравайтар Даьлагара дехаш, цунна ламазаш деш, из кӏаьнк дийна хиларга сатувсаш бар дукха нах. Таханара бархӏлагӏа ди Гӏалгӏайче дӏадоладир геттара чӏоагӏача лерхӏамца.  Ӏуйрийнаденз лахара-кӏалхарваккхара болх юхакердабаьккхар. Керттерча балхах лоархӏаш дар хин йистера доазонаш тахкар. Чоалхане йола моттигаш юха а  оахкаш болх дӏаболабир. Наха долча новкъостала юкъедаьхар лаьрххӏа ӏомадаь жӏалеш - хин йистош тохкаш хилар кинологаш.

Из лахара болх дӏахьош дукха сахьаташ даьнначул тӏехьагӏа, 16 сахьат 50 минот яьлча кхаьчар цига мел хиннарий дог тохадолийташ бола хоам. Зӏамигача Хизара дакъа корадир Шолжа хин аьтта оагӏорахьарча, берда тӏара. Хиво ӏовихьавар зӏамига  турпалхо 10 км лохехьа…

Гӏалгӏай Республике гӏолла йолча Россе МЧС ГУ (ЦУКС) кулгалхочо Йовлой Ахьмада лаьрххӏа хьакхайкадир; лахара-кӏалхарваккхара   болх юхасецаб, аьнна. Из болх чакхбаьлар. Сатувсама моттиге дӏаэттар кӏоарга бала…

Вахаре нийслуш да, сагага бала беча, юкъеенна юкъ дӏайоаккхаш, нахаца долаш дола цӏена гӏулакх сомадоаккхаш. Зӏамига Хизар лохаш, цаӏ санна айттар дукхача къамий нах, цхьаннена а дагадоацача тайпара вӏашагӏкхийтар ерригача Кавказа бахархой.

Шийла доагӏача Шолжа хи чу, оагӏох оагӏув теха, латташ чакхбаьлар  эзараш маӏа нах, хӏара гӏа мел ловзача хана,  зӏамига Хизар кораварга сатувсар цар. Боккъонца дийна сунт хинна, кхотабенна дӏаайттар уж чӏоагӏбенна, садехка, бохаргбоацаш.

Дукхагӏа из сунт хьакхеллараш  лоӏамхой бар,  уж бар лоалахарча республикашкара, Гӏалгӏайчен массайолча миӏингашкара вӏашагӏкхийтта нах. Сага карагӏдаларах тамаш елга дола доккхий гӏулакхаш хьагойташ, дӏадихьар цар цига хӏара ди.

Шийлача хи чу латтар, шоай могашала кхераме хиларга хьежжа доацаш, маӏа нах сахьаташ доахаш бахар ша санна шийлача Шолжа чугӏолла километраш тӏехьаюташ, массайола хин кӏийленаш тохкаш.  Царна кӏаьдбалар фуд хацар, е шоай салаӏа дезилга а дагадацар, шоаш шелбеннилга  а хоалуш дацар. Царех хӏаране дег чу яр цхьа уйла Зӏамига турпалхо хьалахар.

Шоай деналца, хьинарца, лоӏамхоша хьагойтар, Кавказе бала беча, детталуш дар доккха цхьа дог долга.

Гӏалгӏай, эрсий, нохчий, гуржий, хӏирий, селий, балкхарой, гӏаьбартой, черсий, къарший - Кавказа дерригача къамий маӏа нах шоай воӏ лохаргволча беса из кӏаьнк лохаш бар. Цхьан мугӏаре этта, цхьа уйла йолаш, цар дуненна гойтар шоай дегай цхьоагӏо.

Цу балан деноша беррига нах вӏашагӏтехар.  Эзараш болча наха, Гӏалгӏайченал арахьахьара хьабаьхкарашта а, зӏамигача Хизарах зӏамагӏа вола воша хилар.

Цу цхьоагӏоно хьагойтар сага низ боккха хилар.  Цу шийлача хи чу шоайла бӏохалуш цхьана лаьттача наха гойтар, вай керттера мах бар къахетаме хилар долга. Хизара вӏашагӏтехар дукха къамаш, цо йитар зӏамига урок, вай дерригаш – цхьа боккха дезал. Бархӏ дийнахьа из кӏаьнк лохаш, вайна дайра наьха цхьоагӏо, барт хилар, царна юкъера къахетам мел боккха ба.

Доккха дог дола зӏамига турпалхо вахар, шийна тӏехьа бала бита. Хизара лоаца вахар хаьдар Шолжа шийлача, чӏоагӏа доагӏача хи чу, бакъда цун сий, карагӏдаьннар дахаргда вай дегашка даим.

Хинначунга юхахьежача гуш да, Хизар укх дунен тӏа цхьа доккха декхар кхоачашде венилга. Иштта хьакхелла хиннав из, йоккхача Кавказа къамашта мах бар хьалхадаккха. Цу кӏаьнка тӏехьадаьннача оарцо хьагойт цхьаккха а халахетар, цатоам вайна юкъе хила йиш йоацилга.

Моллагӏча сагага сагото кхаьчача дика хоалуш хул, лоалахочун новкъостал мел эшаш да. Гӏалгӏай кӏаьнка карагӏдаьлар дукхача шерашка боккхийчарна де цамегар. Цо дӏайоайир юкъера юкъ, вӏашагӏтехар къамаш, цо цӏимхара къоаной  оттабир цхьан меттала ламаза кхайка – балан меттала.

Хизара вайна делар, боккъонцахьа долча денала масал, из ший  вахарга гӏолла дӏадахьа дезаш ва хӏара воккхавар. Хӏанз вайх хӏаранена лоархӏаме да из саготон, бакъда деза масал лорадар.

Вай бокъо яц, Шолжа хи чу, бердашка гӏолла хьакхелла хинна из цхьоагӏон  дийна пен бицбе.  Зӏамигача турпалхочун дагалоаттам вай балан дешашка хинна ӏе йиш яц, из вай гӏулакхашка хила беза - новкъостал дара кулг кховдадеш, дуненна мах оттабе ховш, воайла лорадеш хила  деза фуннагӏа мара цахиларах.

Зӏамига турпалхо тӏеххьарча наькъ тӏа воаккхаш, ерригача Кавказага гӏайгӏа я, кодам бувц цун даьшка. Зӏамига Маӏа саг,  Хьа турпалал,  даим тха дегашка дусаргда!

Дала къахетам болба, Дала ялсмален совгӏат долда цох. Цун даьна а нанна а Дала сатем - сабар лулда.