Мехка дикка цӏихеза бола юкъара-политически оагӏонцара доакъашхой, цхьацца моттигашка толамца къахьегаш хинна кулгалхой бар дакъа лоацаш хиннараш. Халкъа Гуллама депутат хила безам болаш, дакъа лоацаш хилар мехкарча «Магӏалбик» яхача тӏемах дисар лохаш йолча тоабан кулгалхо вола Дзейтанаькъан Исраила Беслан. Белгалде деза, 2015-ча шера денз, Беслан «Кхерамзлен ишкол» яхача берий, кагирхой моттигерча юкъарча болама хьалха латташ, иштта Магӏалбика берий, кагирхой туризма моттига кулгал деш волга.

«Сердало» газете укх массайтта шера дукха яздаьд, тахан а яздеш латт Даьхе лораеш лаьттача де доацаш байнача вай бӏухоех дисар лохаш, цар цӏераш меттаоттаеш Дзейтанаькъан Беслана къахьегарах. Цул совгӏа, Сийлахь-боккхача Даьймехка тӏем тӏа гӏалгӏай мехкара дӏабаха хиннача, цӏераш яйнача тӏемхой истори меттаоттадарах йола проект я «Сердало» газето «Магӏалбик» яхача тоабанца дӏахьош. Из я «Гӏалгӏайче – Даьхен турпалий мохк» яха проект.

- Беслан, дӏабаха бутт бовш хилар праймериз - «Цаӏ йолча Россе»  парте хьалхарча оагӏонцара электронни хоржамаш. Халкъа Гуллама депутат хила безам болаш дакъа лоацаш вар хьо а. Мишта дӏабахар из болх, фу аргдар ӏа цох лаьца? Хьо раьза волаш дий гӏулакх?

- Гӏалгӏай мехкарча Халкъа Гуллама депутатий кандидаташта юкъера хоржамий болх чакхбаьлар… Со хьалхара дакъа лоацаш вар. Ма дарра аьлча, цхьацца болча наха хало хеталуш гӏулакх дар из. Дакъа лоацаш волчунна ший «доалахьара кабинет» хила езар, нагахьа из еце, дакъа лоацаш вац хьо. Хӏаьта кандидаташта юкъе хьа оаз дӏаяла безам болаш саг вале, хьай «доалахьара кабинет» хьакхолла еза ӏа, е Госуслуги яхача оагӏонга гӏолла из хьакхоллаш хьайна гӏо дар деха деза.

Из хӏама теркалдича, хоржамашта юкъе дакъа лоацаш хиннараш бокъонца  республиках дог лазаш бола нах бар. Хӏаьта со раьза волаш дӏадахарий гӏулакх, яхача хаттара жоп дала эттача, се раьза ва аргда аз тахан. Сона тӏехьа кхадж тессараш 3841 саг ва, 135 моттигах 49-ча моттиге хилар со. Из дика хьокхам ба ала йиш я. «Сердало» газетага гӏолла доккха баркал кхайкаду аз, сох дог лазаш, оаз хьаеннача хӏара сага.

Нах сона тӏехьаоттар а 2010-ча шера денз аз дӏахьош бола болх бахьан долаш да, аргдар аз. Тӏема шерашка де доацаш байнарий цӏераш, истори меттаоттадеш дӏахьош бола болх ба аз бувцар. 2007-ча шера «Россе тӏема сийлен шахьар» яха лоархӏаме цӏи елар Магӏалбика. Из болх хилале «Котало» яхача оргкомитетера йоккха комисси ера цига.

Терски дукъ яхача тӏом лаьттача моттигага хьожаш, «Текашвиле» сийленга юхе зизаш доахкаш, цу тоабан кулгалхочо шахьара мэрага хаьттар: «Республике болх беш, тӏемах дисар лохаш йола тоабаш йий?» Жоп дацар дала… Хӏаьта из деррига камерца дӏаяздеш хиннача аз цу миноте лаьрхӏар сай дег чу, из тайпара тоаба хьакхолла. Кхо шу даьккхар аз, лаьрхӏачунга кхача гӏерташ. 2010-ча шера мехкарча юстице министерстве из гӏулакх дӏачӏоагӏдир, тоабах «Магӏалбик» аьнна цӏи тилла.

Цу хана виъ саг вар тхо, хӏаьта тахан цу гӏулакха тӏехьа эттараш, зӏамигача Даьхен тӏема исторе, исторически дагалоаттама шоай оаз дӏалураш 4000 саг ва мехка. Цу гӏулакхо чӏоагӏа дог ураоттаду, кхы а дукхагӏа къахьега безам хул; ӏа леладер наха лоархӏаш, хьаллоацаш хилча.

- Хоржамхошта юкъе уж тӏахьехаш, цхьацца болх ма лелабой тахан моллагӏча хоржама кампане, тахан фу хувцаргдар ӏа цу хьакъехьа, малагӏа хӏама юкъехьоргдар хоржамхой дукхагӏа хургболаш?

- Ибрахӏим, нах тӏахьехаш, сайна тӏехьабаха хьожаш цхьаккха болх лелабанзар аз. Со дика вовзаш хинна нах ба сона тӏехьаэттараш. Аз лакхе хьоахадарах тарра, дуккхача шерашка денз со юкъевола болх керте оттабеш тӏехьаэттар уж сона.

Вайна ма харра, цхьаккха цӏа мичад Сийлахь-боккха Даьймехка тӏом ца хьокхалуш. 27 миллион сага вахар ӏодилла кхаьча Котало дагалаттараш ба-кх сона тӏехьаотта лайнараш. Каьхаташ чудалар, хоржама кампане болх бӏаьсти хьаотталехь хилар, хӏаьта тӏемах дисар лохаш йолча тоабан бӏаьсти  болх дӏаболабу ха я.

Бекарга бетта 14-ча дийнахьа хьакхаьчар Гӏаьбартой-Балкхарой, Селий мехкашкара тоабаш. 25-ча денга кхаччалца, 11 дийнахьа болх беш хилар тхо. Бекарга бетта 27-ча дийнахьа хьабаьхка, царца болх дӏахьош хилар СКФО, Смоленскера, Удмуртера  тохкама моттигашкара доакъашхой. Берригаш тӏаэцаш, царна моттигаш къоастаеш, дагалоаттама моттигашка гӏолла экскурси еш – болх дукха бар. Бекарга бутт бӏаьстан тохкама балхаца дӏабихьар оаха.

Бӏаьстан тӏехьарча бетта денош долалуча хана «Дорога к обелиску» яхача боламга гӏолла, дагалоаттама моттигашка ӏан ха дӏаяьнна кулг тохаш, лостам беш, Коталон Денга кийчо еш хилар тхо. 

Цига хилар гойтамаш, ара даар кийчдар: салтий худар, дӏайха чай. Ма дарра аьлча, нах сайна тӏехьабоахаш бола болх тӏом лаьттача аренашка, е кхетаченаш йолча доазон тӏа дӏабахар са.

- Хьо раьза хилар теркалде эттача, сенца дувзаденна хул из? Гуйран хьалхарча бетта депутатски гӏандаш дӏалоацаргдарашта юкъе мича нийсвелар хьо.

- Бакъда, хержа даьнна депутаташ да тхо ала йиш йолча 27 сага юкъе вац со. Амма сона дика масал хилар цу хоржамех. Кхыча тайпара ала велча, айса леладер лоархӏараш, хьаллоацараш мел ба бӏаргадайра сона. Цул совгӏа, цхьацца бахьанца юкъера дӏаваьннача депутата когаметта хьахаржа йиш йолча тоабан юкъе ва со. Политически кхетачено хьо депутат хила товш ва, аьнна, оттадой; депутат хургва хьох…

- Хоржамашта юкъе дакъа лоацаш, кандидата оттаяь программа лоархӏаме оагӏув дӏалоацаш ма йий, дикка къахьега дезарий-хьогӏ укхаза?

- Шеко яц, кандидата программа яхар чӏоагӏа лакха моттиг дӏалоацаш да. Са программа, дуккхача шерашка денз, аз къахьегача гӏулакхех латташ яр, из тоъам болаш а да сона, хӏана аьлча цу оагӏонцара толамаш кӏезига дац.

14 шу да Магӏалбика муниципальни кхален берий, кагирхой туризмах, мохк тахкарах йолча моттига аз кулгал ду. Мехка эггара толашагӏа йола моттиг лоархӏаш я из тахан, цу юкъе чудолхаш да  «Къона оарцанхо», «Къона цӏи йоаер», «Къона хи тӏара спортсмен», «Къона турист» яха, иштта кхыдола оагӏонаш. Къонабараш нийсача, кхераме боацача наькъ тӏа бахара тӏехьа къахьег аз.

Тӏема шерашка хиннача хӏамай «Магӏалбикера бастион» яха музей хьакхеллай. Котало йоаккхаш бӏухоша леладаь герз, иштта кхыйола хӏамаш йовз къонача тӏехьенна. Тӏема гӏулакх харжа безам хул цар, из деррига дайзача.

Берий туризм йоаржаяр а са никъ ба тахан, аз чӏоагӏа терко еш бола. Кхыдола хӏамаш а дар программан юкъе хьоахадаь, видеороликага гӏолла нахага дӏадийца. Халкъа Гуллама моттигага гӏолла сай болх тоабе безам болаш хиннавар со, депутат  хуле. Айса дӏаболабаь никъ аз бутаргбац, тӏема истореца дувзаденнараш сона чӏоагӏа лоархӏаме да, вай мехка а из чӏоагӏа эшаш долга кхетаду аз.

- Мехкарча Халкъа Гуллама юкъебахарашка фу аргдар ӏа тахан?

- 24 сахьата тӏатеӏӏа къахьегаш хила, аргдар аз царга, вай къонача республикан хӏама тоадергдола проекташ, бокъонаш хьакхоллаш; иштта шоаш хержарий оаз дӏахозаш, терко еш а хила беза уж.

Цӏаькха а доккха баркал оал аз, сайна тӏехьаэтта кхадж тессача наха. Баркал хилда шоана! Теркалде лов сона тахан бахархошка, Россе 1200   тӏемах дисар лохаш йола тоаба я, 142 эзар хӏама лохараш ба.

Цар доккха баркал оал шоана, оаш беча хоржамах, шоай гӏулакх лакха лоархӏаш хиларах, исторически дагалоаттам лорабарах! Сага вахаре эггара лоархӏамедар ше хьалаьца никъ, пайда боаржабеш, дӏабахьар да.