Наьха хьашташ кхоачашдеш
Спорт, физкультура йоаржаяра тӏехьа къахьег мехко
Спортаца дувзаденнарий хьал тоадарах дийцар вай мехкадас Келаматанаькъан Махьмуд-ӏаьлас Паччахьалкхено дӏайихьача аргӏанарча кхетачене. Из хоам «Сердалога» бир мехкадаь зарбан болх лелабераша.
«Укх тӏехьарча шерашка вай мехка дукха ишколаш, спорта лаьрхӏа доазонаш, залаш хьайийллай. Царех дукхагӏа йола моттигаш дешара бетташка болх беш хул, хӏаьта вайна хов, дуккхача бахархошта шоаш бахача моттигашта гаьна йоацаш спортивни залаш эшилга хӏара денна къахьега. Дукхача юрташка спорта доазонаш эш, хӏаьта гаьна йоацаш ишколера стадионаш я, урокаш йоацача хана яьсса латташ. Наха пайданегӏа хургдолча тайпара хьаоттаде деза деррига», - белгалдир вай Мехкадас.
Дешареи ӏилмани гӏулакхех йолча Министерствонна, спорта гӏулакхех йолча министерствонна тӏадиллар республикан кулгалхочо; ишколашкарча стадионашка шоашта ловча хана бахархой ха яккха йиш хургйолаш гӏулакх хьатоаде, аьнна. Ишколашта юхе дукха адам дахаш квартирни цӏенош латт, иштта дукха урамаш да; шоай дегӏага, унахцӏенон хьалага хьажа ловш бола нах кӏезига бац. Спортивни зале дӏабаха дегӏ мукъадаккха, цӏий доладалийта ловш ба нах, хӏаьта беррига кхоачам болча моттиге ха яккха аьттув цахиларо ӏоткъам бу царна.
Хӏара денна спортивни зале ха йоаккхаш волча сага керда новкъостий корабоагӏа, вахарга а кхыча тайпара хьежа волалу; цул совгӏа, мел дика масал да из кхувш латтача къонабарашта. Вай мехкадас Келаматанаькъан Махьмуд-ӏаьлас боаггӏача боараме, наха паргӏато хургйолаш хьатоабе аьлар из болх. Юридически оагӏонца, иштта кхыдолча оагӏонашца дувзаденнараш теркаме лоацаш, хьаоттаде деза из гӏулакх дешара моттигашта а, бахархошта а хала хургдоацача тайпара. Ледара ца дуташ, дикка хьежа, деррига диста кхоачашде дезаш да из тахан.
Ма дарра аьлча, деша дагӏача берашта, цар хьехархошта новкъарле хургйоацача тайпара хила деза из. Кхыйолча республикашка из болх мишта дӏахьош ба ала велча, цу спорта доазонашка гимнастика еш, баскетболах, теннисах ловзаш, гантелашца болх беш ха йоаккх наха. Наьха хьал аттачахьа даккхар да тахан вай дувцар. Цу оагӏонца дувзаденнараш тоадара тӏехьа къахьега дезилга белгалдеш, вай мехкадас тӏатехар, спортаца бувзам лоаттабар керттерча гӏулакхех долга.
«Спорта лаьрхӏа хьайийлла, дикка тоаяь латта моттигаш яьсса хила йиш яц. Спортаца бувзам лелаберашта йийлла хила еза наӏараш массахана. Нагахьа саг футболах, волейболах, теннисах ловза, гимнастика е ловш вале, из аьттув дӏабала беза цунна. Цу гӏулакха мел эшар кийча хила деза», - аьлар Мехкадас. Дешареи ӏилмани гӏулакхех йолча министерствона, спорта гӏулакхех йолча министерствонна тӏадилла декхар, йоккха юкъ ялалехь, кхоачашдаь хила дезаш да боаггӏача боараме. Шеко яц, цу гӏулакхо дикка пайда бергхиларах. Спорт езаш болаш, бакъда дӏабаха ха яккха моттиг йоацаш, дер дайна болабенна лелаш хул кагирхой, иштта боккхагӏбараш а. Шоаш бахачара гаьна дӏабаха ца безаш, дегӏа пайда хулаш ха яккха моттиг хилар доккха дика деций?.. Унахцӏенонца дувзаденнараш тоаде вай доахке, цигара доладала деза вай. 30 шерга кхаьчараш, боккхагӏбараш спортаца хьоашал леладара тӏахьехаш, адам унахцӏена хилийта гӏерт вай, хӏаьта нах могаш, кадай, хьинар долаш хиларал дикагӏа фу хургда?.. Хӏаране уйла е езаш хӏама да из. Вай республикан экономически хьалага, вахара оагӏонца дувзаденнарашка диллача а, йоккха терко е езаш гӏулакх да из.
Вай кхетаду, спорт цкъа дега езаелча, саг атта цунцара хийравалац. Тахан кхувш латта къона тӏехье спортацара доттагӏал чӏоагӏа долаш хила еза. Боккхагӏабараш а, спортаца бувзам болаш хуле, массахана кадай, хьинаре хургба. Къаьстта тахан деррига адам телефонашта тӏера ца доалалуш, дукхагӏа йола ха царца, телевизора хьалхашка дӏакхухьача хана, эшаш да из. Белгалде деза, вай Мехкадас йоккха терко лоаттаеш болх из болга. Мехкара цу оагӏонца дувзаденнараш ма хулла тоаде гӏерташ къахьегаш ва республикан Кулгалхо, из вай массане теркалду шахьарашка, юрташка гӏолла дӏа-хьа хьежача.