Зайцев Вадима белгалдир, 2026 шера аьтинга бетта 19-ча дийнахьа, Россе Банка директорий Совето лаьрхӏар 25 кӏийлен тӏара мах лохбе - шера 14,25% кхаччалца хургболаш. Из лохбара хьал дӏахо дӏахьош дар, бакъда шорттига гӏа боаккхаш, фу хул хьожаш. Из лоархӏаме да: пхезза вӏаштта 0,5 п.п. лохдаьчул тӏехьагӏа из гӏа лаьгӏбир, хӏана аьлча из хьал дикка диста-эза хила дезаш дар. Цхьан оагӏонга диллача, кӏезиг-кӏезига ахча дайлуш хилара хьал меттадоагӏаш дар, из геттара чӏоагӏа терко тӏаяхийта де дезаш а дар. Маьхаш лакхлуш хилара хьал лаьгӏделар, хӏанз из да шера юкъера ха дӏалаьрхӏача 4-5% йолаш.

Нах а бизнес а ахча хувцадаларга хьежаш хилар хӏанз лаьгӏденнад, хӏанз а из лакха хиларга хьежжа доацаш. Вокх оагӏонга диллача, Зайцевс белгала ма дарра, лоралуш хила веза хьал кхы а долаш да. Тӏехьарча бетташка кредиташ далара болх сихагӏа дӏахьош ба. Бюджета политика гаргарча кхаь шера хьалхагӏа хинначул кӏаьдагӏа хургья. Къаьсттача боахамашка хинна хьал лохденнад. Иштта дале а, арахьарча хьалашка хьежжа бола болх дӏа ца бахара кхерам болаш ба. Цудухьа йоала мах (ставка) лаьгӏбаь хилар дӏахо дӏахьош да, бакъда цу тӏехьа гӏа шортагӏа ловзаш.

Лохе оаха шоана довзийт брифинге денна хаттараш, царна Зайцев Вадима тийнна жопаш.

- Фу яхилга да, Россе Банк майрагӏа я ахча дайцадалийтара е лоралуш я из?

- Вайна гуш да, ахчан дайдалара хьал юхадоалаш хилара бахьан да ахчан кредита политика дика дӏахьош хилар. Бакъда, иштта дар аьнна, 4% кхоачаш дола ахча - из политика чӏоагӏъяра кхы а тешшаме гӏа баккхар дац. Цудухьа уж кхерам бола моттигаш юкъераяхара, инфляци тешшаме лохагӏа хургйолаш, оаха геттара лоралуш дӏахьу моллагӏа дола керда хаттар юкъедаккхара оагӏув.

- Ала йиш йий-хьогӏ; инфляци хӏанз тӏехьайисар, аьнна.

- Хӏанзехь вай ала йиш йолаш дац; цу даькъ тӏа котало яьккхар, аьнна. Из дош кхоачашдара кхы а ха еза, къаьстта тахан цхьа хоадам боацаш йола ханаш латтача заман чухьа, кердача инфляце боарам кхы а лакха болча хана. Ахча чӏоагӏдаларга кхачар - из кхы а ха езаш дола хаттар да, къаьстта ахча дайдалара керда хьалаш юкъедоалача хана. Хӏанз керттера декхар да маьхаш лакхдалара хьал юхатохарал совгӏа, ахча чӏоагӏдалара хьал тешшаме 4% кхоачаш хилийтар.

- Хӏана йиш яц ставка ӏояккха, маьхаш хьалха санна доацаш, кӏезигагӏа тӏакхеташ доагӏаш хилча?

- Цун бахьан да, сихденна вай ахча дайдалара хьал мелдалийтача, из юха ше хьалха хиннача боарам тӏа далар кхерам болаш хилар. Россе Банко леладер цхьа маӏан да: нагахьа санна экономике ахчан мах лаьгӏбеш хилча, кредиташ дукхагӏа ийдергда, цунца цхьана из маьхашта ӏаткъаш хургда. Къаьстта цудухьа из хьал хӏанз лоралуш леладу: цкъа хьалхагӏа ха деза хӏанзара ахча чӏоагӏдара хьал миштад, из хила йиш яц хӏанзарчоа лаьгӏлуш. Цул совгӏа, ха дезаш да, цун экономиканна ӏаткъар, оаха лаьрхӏар экономиканна ӏаткъаш хилац цхьа шу е цхьа шу ах шу даьлча мара. Цудухьа тахан тӏаэцаш дола дешаш кхоане чулоацаш хила деза. Иштта хилча мара таро хургьяц лаьрхӏачунга кхача, е ахча дайдалара хьал дуккхача ханашка лохача боарам тӏа лоаттаде.

- Фуд экономике хӏанз доаллар: из лаьгӏлуш я е чӏоагӏъеннай?

- Росстата беча хоамах, Россе Банко оттабеча маьхах, ер шу дӏадолалуш лохъенначул тӏехьагӏа, из хӏанз шорттига дегӏайоагӏаш я. Наджгоанцхой-саькура бетташка из юхатетташ хинна бахьанаш чакхдаьлар. Хӏанзара хьал да Россе Банко язъяьча сценарех: кӏезиг-кӏезига экономика даькъ тӏа юхадахкар, инфляци лохъяр, дегӏаахар ший боараме хилийтар.

- Мишта ӏаткъаш хургда керттерча ставкан тӏеххьара хувцамаш Гӏалгӏай Республикан бахархошта?

- Юкъара из хьал хьаийцача, керттера ставка даим а маьхаш сиха дегӏадоагӏаш хургдоацаш еш я. Тӏеххьарча хувцамашка диллача, вай республикан бахархошка хоам бу, мехка моллагӏа волча сага кредит е ӏодилла улла ахча кӏезиг-кӏезига хувцалуш хургдолга. Россе Банка мах шорттига лаьгӏбергба, ахча дайдалар хьал тӏахьожам болаш хургдолаш. Цу тайпара политика дӏахьош хилча банке ахча ӏодиллара хьал а дикагӏа хургда. Царна тӏакхеташ дар лакхагӏа хургда, из накъадаргда наха шоай уллаш дола ахча, цун мах бовргбоацаш.

- Сенца белгалдоалаш да Гӏалгӏайчера ахча дайдалара хьал, мехка гӏолла долчул?