Лоамий мехка са
Гӏалгӏайче болх беш ба «Селий юрт» яха этнографически моттига гойтам
Гӏалгӏай паччахьалкхен Малсаганаькъан Т.Х. цӏерагӏча мехктохкама музее болх беш ба «Кавказа догамаш» яха гойтам. Из гойт «Селий юрт» яхача Музея-заповедника этнографически моттиго. Цу дикача проекто шийга хьажа веначунна йовзийт Селий къаман белгало, мах бола культура. Цунга гӏолла вайна гу тайп-тайпарча ханаша малагӏа дакъа юкъехьу Кавказа культура лораяра гӏулакха. Проекто шерагӏа гойт овлангара хьадоагӏа ӏадаташ, цо юкъедахь халкъашта юкъера къамаьл хоттадалар а, лоалахошцара гӏулакхаш чӏоагӏдар а.
Цига баьхкача наха гургба 50 совгӏа кхоллама болх: графика, кулгаговзала кхоллам, 20 гаргга селий авторий сурташ. Укхаза гойтаргда тайп-тайпара балхаш: натюрморташ, ӏалама хозале, портреташ, сценографе болх. Цу дерригача белхий кӏийле я хьамсарча Даьхенцара безам гойтар, къаьнара культура, мах бола тӏехьале йовзийтар. Наха гургда лоамаш, къаьнара юрташ, шоай пхьоаллешка болх беш боахка пхьараш, сийрда лоамарой сурташ, къаман тӏабувхабу гӏирс»,- аьлар «Сердало» газетага Гӏалгӏайчен мехктохкама музее.
«Кавказа догамаш» - из цӏихезача суртанчий кхоллама болх го йиш йола таро я. Из хилар бахьан долаш Селий мехкара исбахьален ишкол мишта хувцалуш йоагӏа ха йиш я, из я даим керда кеп лохаш, ший болх дегӏабоалабеш.
Гойтаме да доккхагӏа долча ноахала балхаш - вай заман искусствон классикаш лоархӏ царех. Къаьстта йола моттиг дӏалоацаш ба Рабаданова Зулкарная болх, цох оал селий живописа кертте латтар. Цо хьакхелла сурт ший тайпара безам тӏабодаш, маӏан долаш хул. Цунца тарлуш да Тихилов Саӏида кхоллама балхаш. Из ва ший тайпара болх бе ховш гаьнаваьнна говзанча, чура сердал луш хул цо дилла сурт.
Селий живописа ишколо дукхача оагӏонашка дӏахьош бола болх къаьгга гойташ да Гусейнов Гамзата, Гусейна кхолламаш. Царех хӏаранена ший тайпара мотт бувца хов шоаш дуллача суртаца, цу юкъе дика ка йоал цар Кавказа ӏадаташ, чоалхане композицеш юкъеяха. Лакхача философе, хозалла боарам болаш гойтам хилар хьаллоацаш да цу юкъе Мусаев Абдулзагира болх хилар - цун болх Кавказа исбахьален искусствон кертте латт.
Хьехархой, дика бовзаш болча хьалхале лелаерий арт-юкъарлон сурташта уллув доаржадир къонача, бакъда дикка шоаш дӏабовзийтача авторий балхаш. Селий суртанчий керда оагӏув хьалъюзаш я Габибулаев Габибулай, Исмаилов Исмаӏала, Гимбатова Инессай, Магомедов Ӏамархана, Юсупов Мухьмада цӏераш. Къона хиларга хьежжа доацаш, уж дика бовзаш ба. Уж цу юкъе хиларо беррига гойтам а сийрдабаьккхаб.
Говзанчаша белгал ма дарра, къаьстта йола терко тӏаозаш да кулгаговзала балхаш, къаьнарча пхьараша кердадаьхад уж. Боккъонцахьа йола хозаленаш я вай заман дошох даь гӏирсаш, уж хьакхеллар ва начӏал дола Селий пхьар Айсакадиев Арслан. Цо хьакхелла балхаш ший мехкал арахьа а дукхача наха дезаш да.
Кхы кӏезигагӏа хоатташ дац, Эфендиев Гасана ингале, скульптуран балхаш а. Из дика вовзаш ва Кавказе лакха говзал йола тӏоарска пхьар санна, цунна карагӏдоал юхакъасташ болча гӏирсах ше морг кхы йоаца искусство хьае. Шинна а говзанчо хьакхоллаш бола болх шоай овла кӏоаргга лоархӏаш хилар гойташ ба.
«Кавказа догамаш» яхача гойтама дика таро я цу балхашка гӏолла Селий къаман культура, этнографи йовзийта. Гойтаме венар кхоачаву лоаман лакхача моттигашка ядача юрташка, цигара бӏаьшерен ӏадаташ довза таро я.