Мах баь варгвоаца къахьегам
Гӏалгӏайчен гӏалаш тоаераш гӏулакх бехктокхаме леладеш ба
Лохера Пхьуй оалача юрта латта гӏала шолха йича санна я, бекъача маркхалах. Шин оагӏорахьа шозза маркхал бахийта къайлай из, юкъе юкъ я маркхал чу ца боллаш йита. Шин, кхаь мугӏарах кхера ба, цул тӏехьагӏа кхера вӏашагӏхотт ерригача сомалца. Къаьстта иштта хьалбаьб из пен. Укхаза Пхьуй цар сомал да 65-70 сантиметр.
Тамашийна да из хьалйотташ юкъе маркхал цабиллар – из цхьа ший тайпара дагадеха хӏама да, бакъда дукхача наха хеталуш да из пен беха хилар да аьнна.
Нийса тохаш хилча, кӏирах хьабаь гӏалгӏай маркхал тӏехьагӏа тохаш хул. Иштта оалаш дола «сурт» е «чутохар» арахьарча пена юкъе хийра йисача кагийча моттигашка деш да. Арахьара маркхал чутохар керттера гӏулакх да ала мегаргда. Цун ший тайпара лоаттам бокъалу ха дӏа мел йода. Из бахьан долаш, моттигерча бахархошта е туристашта хеталу, цкъа хьалхагӏа маркхал ӏо а билла, тӏаккха мара кхера беттабац, аьнна. Бакъда тохкама балхаша хьагойтар кхыдар да.
«Оаха деррига хӏама йоккхача терконца зувш да, из хьаяьча тӏоговзанча ларах долхаш, дагадех-дехараш деш лелабеш бац из болх», - йоах «Тӏехьале» яхача гӏишлонхой-меттаоттадара Ишкола керттерча кулгалхочо Султиганаькъан Рамзана.
Говзанчашта лоархӏаме да, гӏалаш тоаеш дола балхаш, профессиональни юкъарлоно тӏаэцача, халкъашта юкъерча, российски, моттигерча законодательствон боарамах деш хилар.
Хӏара меттаоттаяра болх Султиганаькъан Рамзана кулгал деш дӏахьу. Цунца цхьана ювц кхера ӏобиллара еррига говзалаш, дагабоал ӏилман юкъарлонца, иштта теркалду наьха хьехамаш, археологически тохкамаш.
«Хӏара дийнахьа оаха кхетабу республикан, къаман, тхох тийша из архитектуран тӏехьален болх хьабеннарашта хьалхашкара бехктокхам. Пенаш сома хиларга, маркхал чутохар кӏоарга хиларга, вӏашкаозаш бола кхера мишта билла беза яхача хаттарашка гӏолла хьакхолл боккъонца бола меттаоттаяра болх, тхо хьож Лохерча Пхьуй нийса из хилийта», - аьлар «Тӏехьале» яхача Ишкола кулгалхочо.