Лаьрххӏа йола кхетаче дӏахьош дакъа лаьцар Россе хьалхарча Турпалхочун йишас  Осканаькъан Соняс, Гӏалгӏайчен Халкъа Гуллама председатела Тӏумхой Мухьмада, Гӏалгӏай мехка Кулгалхочун, Паччахьалкхен Администраце кулгалхочо Мархенаькъан Анзора, арахьарча бувзама, къаман политикан, зарбан, хоамий министра Мизенаькъан Руслана, Гӏалгӏайчен Юкъарча палатан доакъашхоша ӏамарханаькъан Лейлас, Магӏалбик шахьара администраце кулгалхочо Боканаькъан Мухьмада, иштта республикан тайп-тайпарча министерствай, боахамий викалаша, къонача эскархоша, шахьара  бахархоша.

Осканаькъан Сулумбика карагӏдаьннар - гӏалгӏай къаман воӏа тара да - из дагадоагӏа ерригача Россена. Цун тӏеххьара гӏаттар, из дар 1992 шера саькура бетта 7-ча дийнахьа, цун хӏара секунд язъяьй  вай мехка  турпала йоазон тӏа, денал, нахацара безам лакха хилар белгалдеш.

Цу ӏоажала ӏан дийнахьа, авиаце инарал-майор чоалханеча хьалашка ший фецарча кемаца сигала   гӏаттар де дезаш вар, геттара тӏаяьхка морхаш а йолаш, хала хьалаш дар. Масса лелаш  дола фецара кема МиГ-29 цӏаьхха дӏадайра - хьалхашкара хӏама гойташ дола  гӏирсаш болх беш цахиларах, пилота шийна хьалхашкара никъ корабоагӏаш бацар. Морхашта юкъера араваьлча цунна хьалхашка эттар унзара сурт дар. Лохе дар Липецка Хворостянка оалача юрта наьха цӏенош.

Сосаркъа Сулумбика лоацца ха мара йисацар кӏалхарвала. Из таро йолаш вар чура аракхоссавала, дукха тоннаш йола, шийна лелалуш йоаца машин а йита. Бакъда боккъонцахьа волча эпсара, воккхача гуманиста ший вахар кӏалхардаьккхар духьа; хӏаман бехке боаца кхалнах, къоаной, бераш кӏалдита маганзар. Цу саготон секундашка цо лаьрхӏар кабина чу ӏе. Сага карагӏдалар тамаш йола хала хьалаш долаш, цо ший мел бола низ ураоттабаь, Хворостянка юрта тӏара дӏадигар  кема.

Истребитель ӏоежар лайх хьалйизача ара. Осканаькъан Сулумбик велар, бакъда цо кӏалхарбаьхар бӏаьш бола нах. Цу тайпара долча эпсара гӏулакхо хьагойтар ший декхара из мутӏахьа хилар, Кавказа сий ца доадеш, цо адам кӏалхардаккхар. Ши бутт баьнначул тӏехьагӏа,1992 шера бекарга бетта 11-ча дийнахьа цох хилар исторен чухь хьалхара Российски Федераце  Турпала цӏи йолаш вола майра  лётчик. Тахан цунна карагӏдаьннар ерригача Россе цӏихеза да, дошоча алапашца язъяьй мехка цун  цӏи.

Авиаторий карта тӏа я «Осканаькъанчун тӏадам» яха моттиг, цига 1992 шера саькура бетта лаьтта аьгар унзарча татах, цо дӏадихьар турпалхочун вахар. Цох дийцар лаьрххӏа йола кхетаче хьаеллаш Магӏалбике, Гӏалгӏайче гӏолла йолча Россе МВД кулгалхочо инарал-майора Котов Владимира.

«Авиаце инарал-майора, Осканаькъан Сулумбика карагӏдаьннар - исторе цхьа оагӏув хинна ӏац, - аьлар Владимир Александровича.- Из сага денала эггара лакхагӏара гӏа ба, эпсара сий да, Даьхен мутӏахьа хилар да.

Цу ӏоажала, цунца цхьана цу турпала  минота, цо тӏаийцар боккъонца волча эпсара беш бола хоадам- тӏеххьара ха тӏакхаччалца ший фецара кема дӏадигар наьха цӏенош тӏара, цар маьрша вахар лорадеш, бакъда ший вахар кӏалдуташ. Сосаркъа Сулумбика харжа никъ гуш ба, кхы тахка ца безаш. Цо даьр да, даим дагалоаттаде дезаш, доккха гӏулакх. Из да бокъонца вола эпсар мишта хила веза хьагойташ дола масал, цох хилар визза вола ший Даьхен воӏ.

Баркал оал аз республикан берригача чурча гӏулакхий  болхлошта, ветеранашта, из дагалоаттама сийленг тоадеш дакъа лоацаш мел хиннарашта. Шун къахьегам культуран-исторически тӏехьале лораяра, кагирхошта кхетам балара дика масала да. Вай лорабер кхера бац. Е кеп а яц. Вай лорабу дагалоаттам, вай лораду цун маӏан».

Гӏалгӏайчен халкъа Гуллама председатела Тӏумхой Мухьмада ше къамаьл деш белгалдир Осканаькъан Сосаркъа Сулумбика турпалал, цо аьлар, Гӏалгӏайченна цун дагалоаттам лоархӏаме ба, аьнна.

Парламента кулгалхочо яхачох, цӏихезача лётчика карагӏдаьннар гӏалгӏай гӏулакхе латташ да -  денал, сийле, тешаме хилар, ший са кӏалдита а наьха вахар кӏалхардаккхар.

«Оаха доаккхал ду, къаьстта вай мехкахо кердача Россе хьалхара турпала хилар,- аьлар Тӏумхой Мухьмада.- Цун вахара никъ ба кагирхошта масал луш, из вар визза ший Даьхен воӏ. Цо дешашца хьагойтар ше иштта хилар.

Таханара кхетаче я цун сийна, из даим вахаргва адамий дегашка. Даим яхийла турпалхочун сийле!»

«Дукха шераш дӏаихад са вешийна из хатар нийсденначул  тӏехьагӏа, бакъда из хьалха санна хала да тхона,- аьлар Осканаькъан Соняс.- Тхо кхедаьд дукхача дезале, тхох хӏаранена тха даьша лакхара дешар деша таронаш елар. Тха да Сийлахь-боккхача Даьймехка  тӏема ветеран вар.

Тхона нанас дийцачох, зӏамига волча хана денз, Сулумбика дагалатташ дар цхьа хӏама - лётчик хилар. Цу тайпара, тӏема амал деш деррига наькъаш техкачул тӏехьагӏа, цо кхоачашдир шийна дийзар. Бакъда вайх хӏаране ший вахар да, цхьайолча хана иразе е ираз доацаш. Цу саькура бетта шийлача дийнахьа, тхоай воша кхы вац аьнна тхоашка хоам баь ди цӏаккха а дицлургдоацаш дагахьа дисар сона. Сулумбик санна воша хӏара дезале хилва. Цун чӏоагӏа дукха дезар ший къам, ший Гӏалгӏайче. Цо доаккхал дора ше гӏалгӏа хиларах. Вай декхар да сий дола Гӏалгӏайчен воӏ санна из дагалоаттавар.

Аз баркал оал Гӏалгӏайче гӏолла йолча Россе МВД кулгалхошта, ер кхетаче вӏашагӏъеллача наха. Могаш, маьрша дахалда шо».

Сийдола бокъо елар Россе хьалхарча Турпалхочун Осканаькъан Сулумбика  сийленг хьаделла  лётчика йишийна Осканаькъан Соняйна, Гӏалгӏай Республике гӏолла йолча чурча гӏулакхий министра Котов Владимира, региона Халкъа гуллама председатела Тӏумхой Мухьмада.

Лаьрххӏача ашарца сийленга тӏера кӏай кхоллар ӏодаьккхача, сий деш эттача сатеме латтача наха хьалхашка эттар гӏатта кийчлуш долча фецарча кема сурт. Мемориала даькъ тӏа латт цӏихезача лётчика сурт.

Гулбеннараша йист ца хулача минотаца дӏабихьар цӏихезача лётчиках бола дагалоаттам. Цул тӏехьагӏа, лаьрххӏа зизаш даьхкар. Кӏайча дагалоаттама  сийленга тӏа дийшар ветераний, Магӏалбика къонача эскархой,  бахархой, бокъонаш лораерий, ӏаьдала викалий  зизай кӏорап, иштта дийна зизаш.

Дукхача къамех латтача Россена, Осканаькъан Сулумбика карагӏдаьнначох низ бола  цхьоагӏо, тӏема вошал хилар. Гӏалгӏай къаман воӏа ший вахар ӏодиллар эрсий юрта бахархой  вахар лорадеш, цо гойтар лакхара эпсара сий. Тахан из балан, цунца цхьана турпала истори  вӏаший хотташ да ноахалаш, мехка моттигаш, боккъонца бола Даьхенцара безам вай боккха мохк, цхьоагӏо йолаш, цаӏ хилар хӏаранена хьалхадоаккхаш.