«Кхалсаг вай культуре - из цӀен кхуврч лорабер, исторически дагалоаттам лелабер я. Белгалдоалаш да, эггара хозагӀа йолча шера хана Ӏалам сомадаларца, вай дегаш а динца цӀендала ловш хилар», - аьлар «Сердало» газетага ГӏалгӀайчен МКЖР.

Кхетаче вӀашагӀйоллара бахьан да тӀехьенна дика масал далар, дин мах бараш чӀоагӀдар. Доакъашхой таро яр кхаь даькъах шоашта фу хов хьажа- «ГӏалгӀайчен исторе оагӀонаш», «Тешама сердал», иштта «ГӏалгӀайчен цӀихеза кхалнах».

Дин керттердараш, Рамадан беттах лаьца, республикан исторе лоархӀаме оагӀонаш, ГӏалгӀайче ший лоӀаме йолаш Россех дӀакхетар, цӀихеза гӀалгӀай кхалнах, къаман халагӀча ханашка цар юкъедена дакъа - цу дерригача хаттарех латташ дар вӏашагӏкхетар.

Цига дакъа лоаца хьаьший бекъабелар кхаь даькъа, хӏаранне ше-ший цӀи йолаш: «Яьси», «Медин», «Соалихат». Хьалхарча миноташка денз, зале яхьаш дӏайолаяларца сатем эттар. Хӏара тоаба шийна фу хов хьажа гӀерташ яр, шоайла дагабувлаш болх дӀахьора.

Яхьаш дӀахьош, Ӏадатий лоархӀам лорабеш, таро лора къаман исторенеи таханарча замани юкъера бувзам лелабе.

Яхье дакъа лоацаш хиннараш кӀоаргга довза эттар, хьамсарча мехка дӀаяхача ханашка хиннар. ГӏалгӀайчен истори шийна мел довзаш да гойта дезаш бар кхалнаьха тоабай викалаш. Къаьстта терко тӀаяхийтар цӀихеза кхалнах дагабохача хана; уж бар республикан политически, юкъарлон вахаре йицлургйоаца лар йитараш. Цу даькъ тӀа белгалдир исторически лоархӀаме дагалоаттама дакъа, къаман хургдар дегӀадоаладара йола лард.

ШоллагӀа оагӀув хетаяь яр Рамадан бетта дозала, из дӀайихьар «Ший ловзар» яхача кепара. Шин даькъа йийкъа яр из, пхе оагӀорахьа вӀашагӀдехка дар цун хаттараш. Дукха оагӀонаш чулоацаш дар: ислама кӀийле, паразаш, пайхамара вахарах лаьца, хьаькъале хьадисаш, иштта марха кхабара маьл, кхыйола бусалба наьха вахара оагӀонаш.

«Ший ловзар» яхача оагӀонна чудоагӀаш дар дин гӀулакха мел дика довз гойтар, цун кӀоаргал. Цу тайпара дӀадихьача къамаьло таро елар дин чӀоагӀде, тешаш хилар дикагӀа дегӀадоаладе.

Юххера а, дӀайихьача викторина оагӀонна дукхагӀа теркам тӀабахийтар. Из еррига яр ГӏалгӀайчен цӀихезача кхалнаха хетаяь, цар цӀераш мехка исторе оагӀонца я тахан. Цига дагабехар шоай деналца, моллагӀча халонашта духьалъотташ хиларца цӀи йоаккхаш бола кхалнах; Ӏилман, культуран доакъош тӀа царна карагӀдаьннар дагадехар, цар юкъарлон вахаре дакъа лацарах дийцар.

Уж яр тайп-тайпарча ханашка хинна лоархӀаме вахара оагӀонаш. Цар массанена хьалхадаьккхар Кавказе кхалсаг даим хьаькъал долаш, ди болаш, халонашта духьалъотташ хьайоагӀаш хилар. Тоабаша толамаш доахар, цкъа цхьаннега тӏаккха шоллагӏчунга боалаш, хӏаьта а котало яьккхар «Медин» яхача тоабо. Цу тоаба чубоагӀаш хиннараша гойтар шоашта истори дика довзаш хилар, атта доацача хаттарашта цар дукхагӀа жоп делар. Царна совгӀаташ делар. Хӏара тоабанна дагалоаттама хоза хӏамаш елар. Из болх вӀашагӀбеллараша дикагӀа къахьийгарашта лаьрххӀа дола совгӀаташ делар. ВӏашагӀкхетар дика дӀадихьар; барт хилар а шоай мехках доаккхал деш хилар а укхаза хоалуш дар. ЛоархӀаме да цу тайпарча кхетаченашка хьагуш хилар, вай кхалнаха культуран тӀехьален лоархӀаме дакъа дӀалоацаш мишта къахьег.