- Адам, мишта дагадехар лоаца метраш йола, «Лоаман дувцараш: Дзурдзукаш - сийдола бӀухой» яха фильм даккха?

-Из даккха сона дагадехар, вай истори ма дарра дӀадовзийта ловш. Тхона лоархӀаме да вай даьша лелаяь ГӏалгӀайчен культура, Ӏадаташ, лоаман саг, эздела оагӀув дӀайовзийтар. Из истори да вай овла бувцаш - мичахьара хьадаьннад вай, малаш хиннад вай, малагӀча бахьанах дахаш да тахан.

Тхона ловра, кхувш йоагӀача тӀехьенна книжкаш тӀара а доацаш, боккъонца долча вахарга гӀолла царна истори довзийта, бӏаргадайта, Къилбаседа Кавказа лоамий дувцарий оагӀонашка из яздаьча беса.

«Лоаман дувцараш: Дзурдзукаш - сийдола бӀухой» - из духхьал фильм хинна Ӏац, из да сага оамала низ гойташ, цун сий, ший лаьттан, къаман хьалхашка бехктокхаме хилар гойташ.

- Хьай балха хьалхашка малагӀа декхараш оттаду ӏа?

- Аз хьалхарча аргӀагӏа сайна хьалхашка оттаду декхар да-исторически бакъдар гойтар. Фильма кертте латта хаттараш да, тахан долаш дола документальни бакъдараш гойтар. Цу юкъедоагӀа татаро-монгольски ига Дзурдзукий лаьтта яьнна хилар, иштта цунца дувзаденнар. Сона лоархӀаме дар сайна дагадийхачул совгӏа исторически факташ юкъе хилар.

ДукхагӀча даькъе сона накъаяьннар са балха говзал я – аз 20 совгӀа туркий мехка доахача фильмашка дакъа лаьцар, цу юкъе исторически проекташ, диъ голливудски фильм а долаш, со иштта дакъа лоацаш хилар Гай Риче проекташка. Цу наькъо сона доккха гӀо дир исторически кино доаккхача даькъ тӀа, иштта хьажархошта хьалхашка бехктокхаме хила. Къаьстта цудухьа хьакхеллар аз проект сай хьамсарча мехка – ГӏалгӀай Республике исторически оамал лелаеш дола фильм даккха, из хургда нийсхо йолаш, низ болаш, вай исторе сий долаш.

- Маца таро хургья дукхача наха сатувсаш дола из фильм го?

- Довзийтар го таро хургья 2026 шера тушола бетта.

- Фу маӀан да цу фильма?

- Из фильм хьалхарча аргӀагӏа вай кхувш йоагӀача тӀехьенна доагӀаш да. Тха декхар да экранага гӀолла царна довзийта, вай къамо нийса никъ лоархӀаш хьадена мах бараш: сий, денал, лерхӀам, майрал, нийса кхетам балар. Фильме керттера терко тӀайохийт гӀалгӀай Ӏадаташта– зӀамига волча хана денз сага нийса кхетам балара; мишта лийннаб маӀанах, кхалнах, боккхий нах, бераш яхача деша; хӏаравар ший моттиге а бехктокхаме а волаш, сий а долаш.

Оаха гойт, вай дай мишта бӀухой хиннаб, вон духьалъотташ мел денал хиннад цар, эггара халагӀа йолча ханашка а шоай оамал тӀара ца боалаш, цунна мутӀахьа болаш уж хьабаьхка хилар. Къаьстта белгалбир кхалнах – цар духьалъотталуш хилар, денал долаш, тӀема оамал йолаш уж хилар, хӀана аьлча уж массахана хиннаб ца хилча яргйоаца вай исторе цхьа оагӀув дӀалоацаш.

Цу фильмо хьалхадоаккх, къаман низ герзаца хинна ца Ӏеш, хьалхарча аргӀагӏа вахара мах барашца, кхетам баларца, ший хьамсара мохк лорабеш ваха харца хилар.

- Кино доаккхаш боккхагӏчар новкъостал эшаш хиларий шоана, цар хьалхадаьккхарий тӀабувхача гӀирса кеп мишта хила еза е кхыдола вахарера хьалаш?

- Из ийшар тхона. Оаха массаболча говзанчашца дагадалара болх дӀабихьар вай республике, уж хаттараш дувзаденна дар цу ханашка тӏабувхабеш хиннача гӀирсаца, герзаца, вахаре леладаьча кхыча хӏамашца, цу исторически ханашка мел леладаьр юха кердадоаккхаш.

Тхо хьежар ма хулла бакъдар довза. Съёмка еш йола тоаба ма хулла гаргагӀа хила хьежар цу ханашта - барзкъан ло баккхаргара леладаьча герзага, цӀагӀарча хӀамашка кхаччалца. Кхыметтел базар а цу ханара е хьежар тхо. Из хьалйир гӀалаш ягӏача Биште. Оаха ше ма дарра цу ханара сурт да кхоллаш дар, деррига чулоацаш.

Дукха болх баьб исторически хьал цу ханашка хиннача беса хилийтара, хьожаш волча сага из ха тӏаэцаргйолаш, шийна гуш дар цу ханашка хинна хилар цунна хоалуш хургдолаш.

- Хьажархой оагӀорахьара сенга сатувс оаш?

- Хьажархоша хьалхарча аргӀагӏа шоаш цу юкъе дакъа лацарга сатувс оаха. Тхона лов, саг цу фильмага хьежачул тӀехьагӀа раьза волаш, цох доаккхал деш цигара аравалар, хӀана аьлча из цун а цун къаман а истори да. Из фильм духхьал исбахьален кхоллам хинна Ӏац, цо хьалхабоаккх вай овла, вай даьй никъ.

Геттара лоархӀаме да из фильм вай кхувш йоагӀача тӀехьено тӀаэцар. Ший истори, Ӏадаташ, ше хьаваьнна овла цабовзаш вар, ше а воацар ва. Тхона лов, хьажа венача сага уйла яр, цун дагадохар, ше бехктокхаме волга къаман культура лораярах, шийна ховш дар дӀахо дӀадаларах.

Нагахьа санна, фильмага хьежачул тӀехьагӀа, цу сага безам хуле истори кӀоаргагӀа довза, ший Ӏадаташ лораде, шийна йитача тӀехьален мах бе, тӀаккха оаха деррига нийса даьд.

Газетагара лоацца хоам:

Угурчанаькъан Мухьмад-Сале Адам ваьв 1972 шера, тов бетта 2-ча дийнахьа.

Ше лаьрхӏачунна тӀехьа волаш, бехктокхаме, массайолча оагӀорахьа дегӀавена саг ва из, йоккха вахара говзал йолаш.

1996 шера цо яьккхай №1 йола Эккажкъонгий-Юртара ишкол.

Зӏамига волча хана денз, из спортаца дувзаденна гӀулакхаш леладеш хиннав, единоборства хьалхара тайпа хилар цун вахаре тхэквондо, цо чӀоаггӀа кӀийле йир физически кийчон, оамала, моллагӏча хӏамах бехктокхам хилара.

1997 шера Россе чемпион хилар. Цхьа шу даьлча, спорткомитета аларах, из деша эттар университете, «Технологе, предпринимательства» говзал 1омаеш вар из. Адам Россе гулъяьча тоабан доакъашхо ва, Россе чемпион а хиларал совгӏа, Дунен, Европан совгӀаташ а даьхад.

2000 шера, цо дӀахохьу спортивни даькъ тӀа кикбоксинга оагӀув, цунна кулгал деш хул Борзанаькъан Бахьаудин, цига из хул Россе чемпионате дукхаза котвалархо, иштта цо йоаккх Европан Кубок. 1998 шера Россе чемпиона цӀи йоакх цо армейски латарах.

2003-2008 шерашка цо амал ду чурча гӀулакхий оагӏонца. Цо воккхагӀа волча инспектора декхараш кхоачашду, цул тӀехьагӀа из болх беш хул Илдарха-Гӏалан ГОВД оперуполномоченни волаш, тӀехьагӀа – Наьсарен ГОВД.

Балхара дӀаваьнначул тӀехьагӀа, цо лелабу ший доалахьара болх, цу юкъе автосервиса гӏулакх а долаш.

2020 шера из Туркий мехка дӀавода, цо цига хьаелл ондаргашта лаьрхӀа йола кикбоксинга ишкол, спорт дегӀайоалаяра, кагирхошта кхетам балара шийгара дакъа юкъе хьош. Цига цо дакъа лаьцар кикбоксингах мехка чемпионате (К-1), цох хилар чемпион.

Дӏахойодача хана из вийхар кинон нах хоржача моттиге, из дика чакхваьлар, цо дӀаболабир кинош дахара даькъ тӀара болх: цкъа хьалхагӀа из вар кхыча актёра гӏонча, цул тӀехьагӀа каскадёр, дӀахо – каскадер-тӀема актёр. 2023 шера цунна цӀи елар дикагӀа вола каскадёр-тӀема шера актёр. Из юкъе волаш 24 кинопроект хилар, царех 20 турецки, 4 голливуда, цу даькъе режиссёраца Гай Ричеца бувзам болаш.

Карарча хана из цӏавенав, цо хьайийллай каскадерий киноакадеми, къаман кинематографи дегӀайоалае дагахьа. Из иштта лоаца метраж йола фильм хьакхоллаш воалл вай тӀехьенна лаьрхӀа, цун маӀан да, даьй ханарча, къаьнарча вахара Ӏадаташ, оамалаш, культура лораяр.