Лаьнанаькъан Залинас белгалдир из боккха, лоархӏаме, тӏатеӏӏа къахьега дезаш болх болга. «Шо хӏара денна нахаца бувзаме да, шуга гӏолла дукха хӏама довза йиш я вай къонача тӏехьенна. Таханара кхетаче из деррига белгалдеш я. Иштта йола кхетаченаш каст-каста хила еза аьнна хет сона вайна юкъе», - аьлар цо. Укх тӏехьарча шерашка культуран оагӏонца вай мехка доккхий хувцамаш хиннад деррига а меттагӏдоаккхаш. Хьалъяьй керда гӏишлош, тишъенна хиннараш тоаеш боккха болх чакхбаьккхаб, ма даггара къахьегаш латт тахан а.

Культуран Цӏенош хьалдарах йола программа цхьан юкъа дӏасоцаяь латте а, цу оагӏонцара хӏама тоадара болх сецабац. Ашарий ишколаш хьаеллаш, гаьнна ядача юрташка культуран Цӏеной болх тоабеш къахьегаш ба мехка вай республикан Кулгалхочо тӏадилла. Къаьстта йоккха терко тӏайохийташ дийцар министра культуран Цӏеношка къахьегаш болча нахах. Цо белгалдир, культуран Цӏен хӏама тоаде лакха говзал йола, болх боаггӏача боараме дӏахьош йола тоаба хила езилга. Кхолламца бувзам бола тӏехье ураоттае лоархӏаме дар из да хӏара культуран Цӏагӏа. Шоай гӏулакх лерттӏа довзаш бола нах ца хилча тайп-тайпара кружокаш, секцеш хьаелла аьттув хургбац цу моттигашка.

Хӏаьта из чӏоагӏа лоархӏаме да. Начӏал дола, доккхача дикашка кхача гӏерта кагирхой цу моттигашка болх бе хьаухаргболаш, къахьега деза вай. Вай республикан хьалхашка латтараш тахан доккхий декхараш да. Культуран Цӏеношкара болх бахархой дог айдеш, массабараш тӏаозаш хила беза. Дийша баьнначул тӏехьагӏа шоай шахьаре, юрта балха арабовла къонабарий чам хургболаш лертӏа тоаде деза деррига. Къонабараша шоай кердача низаца, уйлашца дукха хӏама довзийт берашта, шоаш къахьегача моттиге. Из теркалде деза вай! Культуран Цӏагӏарча тоабан доакъашхой вӏаший оагӏув хьаллоацаш, начӏал дола нах чуозаш, керда наькъаш хьаделлара тӏехьа къахьегаш, таханарча хано дӏадеххача тайпара шоай болх хьаоттабе хьожаш хила беза.

Иштта вай дӏадахарца мара тоалургдац деррига. Къаьстта йоккха терко еш дийцар Лаьнанаькъан Залинас начӏал дола бераш, кагирхой гучабахарах.

«Эггара хьалха шоана гу артиста, суртанча, пандарча говзал, начӏал ший дегӏаца дола бер. Шо да эггара хьалха из теркалдер», - белгалдир кхетаче. Бакъда, начӏал дараш гучабахар –цхьа оагӏув мара бац, лоархӏаме да цар оагӏув хьаллацар, царна нийса никъ хьехар, шоай начӏалах пайда эца новкъостал дар. Мехкарча толашагӏа йолча кхоллама оагӏонцарча вузашка уж деша оттаргболаш, дог ураоттаде деза цар. Министра гӏонча йолаш къахьегача Куртой Маккас белгалдир, тахан культуран Цӏеношка лакха говзал йола болхлой геттара чӏоагӏа эшилга. Тахан къаьстта терко е езаш, тоаде хьажа везаш хӏама да из. Цу болхлой говзал лакхъеш йола курсаш дӏакхахьар а чӏоагӏа лоархӏаме да, бакъда ма хетта болх хьаоттабара тӏехьа тоъам болаш дац из.

«Болаш болча болхлой говзал лакхъярал совгӏа; керда, шоай гӏулакх дикка шаьрдаь бола къахьегамхой эш вай моттигашка», - белгалдир министра гӏончас. Цу гӏулакха дикка аьттув беш хургда дешара моттиг хьаеллар. Куртой Маккас белгалдечох, укх шера кхолламех йолча Паччахьалкхен колледже вахара-культуран оагӏонцара факультет хьаелла лерхӏ. Культуран Цӏенош вай мехка хӏара шера дукхагӏа хулаш латт, хӏаьта цхьацца йолча моттигашка боаггӏача боараме болх дӏабахьа говзал йола болхлой корабагӏац. Министерствос дуккхача шерашка денз, боккха болх лоаттабу начӏал дола кагирхой гучабоахаш, царга дешийта гӏерташ. Хӏаьта вай республике цу оагӏонцара факультет хьаелларо дикка аттачахьа доаккхаргда из гӏулакх. Дийша бола, цунна тешал ду каьхаташ бедоахка говзанчаш ба вайна культуран Цӏеношка къахьега эшараш.

«Ишкол - Культуран Цӏа – колледж - болх»  яхача мугӏаре СКД факультет хилар чӏоагӏа боккха толам ба ала йиш я. Мехкара культуран оагӏонцара моттигаш шоай гӏулакх боаггӏача боараме тоабе йиш йолаш хургья, хӏама ӏомадаь бола болхлой хьаийцача. Цу кхетаче дакъа лоацаш хиннача ГИТИСа ректора гӏонча, Эрсий ашарий-драматически театра кулгал деча Базорканаькъан Микаила а хьоахадир культуран оагӏонцара болх дӏабахьа лакха говзал йола нах эшилга, иштта цо белгалдир тахан вай мехка кагирхой  боккха аьттув болга. Дуккхача, сцена тӏа бовла хьагаш болча къонабарашта Москверча вузе деша оттар геттара чоалхане, низах вохавеш гӏулакх хет, бакъда, маьтсела бутт юкъекхаьчача хана Европе эггара йоккхагӏа, толашагӏа лоархӏаш йолча театральни кхолламах йолча вузера (ГИТИС) нах шоаш хьабоагӏа вай республике начӏал дола къонабараш лаха.

Культуран Цӏеношкарча кружокашка дакъа лоацаш, вай къаман дуккха а начӏал дола бераш да. ДК сцена тӏа уж эггара хьалха цар арадалар, шоай начӏал дӏайовзийташ йола моттиг я. Цар кхоллама вахаре хьалхара гӏа боаккха, майрал чуйосса моттиг я из. Юртарча, шахьарерча культуран Цӏагӏа журналиста, драматурга, актёра, режиссёра, суртанчан, продюсера кружокашка къахьегаш хиннарашца кхоана кхетаче дӏахьоргья ГИТИСа говзанчаша. Ший оамал, начӏал, кхолламцара бувзам, безам дӏабовзийта йиш йола моттиг хургья цох. Культуран Цӏагӏара дӏахо, боккхагӏа болча наькъ тӏа баьнна къахьега, шоаш дӏабовзийта ловш барашка ладувгӏа кийча ба цига.

Наьсарерча кхетаче дика чакхваьнна, начӏал долга зийна хьахержа саг Москверча яхьашка сахаьда лела ца везаш, воддашехь хьалхарбарашта юкъе нийслургва. Вай къаман юкъе кӏезига дац кӏоарга начӏал дола бераш, кагирхой, бакъда дуккхабарашта шоаш дӏабовзийта, шоай говзал йоаржае эхь хет, юхаозалу… Вайцига кхоачаргйолча комиссе тоабанца болх дӏахьош хургва Базорканаькъан Микаил. Республикерча культуран оагӏонцарча вахаре лоархӏаме гӏулакх да ГИТИСа комисси кхачар. Хӏара зӏамигача сага, йиӏига уйла е, ший дегӏаца начӏал долга дӏахайта аьттув ба из. Гаьнарча юрта бахача къонабарашта, цхьайолча хана вӏалла духьалъоттаде могаш а хилац; шоаш Европа толашагӏа йолча вуза студенташ болаш леларг ма бий, аьнна. Хоржама комисси вай мехка хиларо из деррига а юстардоаккх. Кхетаче йолаш Базорканаькъан Микаила дийцар мехка йоаржае лерхӏача лоархӏамеча программах; звукорежиссёра, ишта кхыдола гӏулакх чулоацаш хургья из. ГИТИСа дикагӏа бола хьехархой, говзанчаш  ба цу юкъе болх дӏахьош. Деррига кийча да таханарча дийнахьа, программа йоаржае мара ца езаш. ГИТИСа профессораша культуран Цӏеношка къахьегарашта аттагӏа хургдолча тайпара хьаоттабаьб программацара болх. Культуран Цӏеношка болх беш барашта боккха аьттув луш да из.

Москве дӏабаха ца безаш, уккхаза ӏомадергда цар шоашта балхаца эшар. Дийша баьлча цу оагӏонцара каьхат а хьалургда царна. Таханарча ханага хьежжа йолча йоккхача культуран оагӏонцарча моттигашка болх бе йиш йолаш хургба уж цу каьхатаца. ГИТИСа ишколе дийша бола нах бовзаш хургба шоай моттиге. Моллагӏа кхетаче а ший тайпара дикагӏа хургья, ӏомаяьча говзалга хьежжа. Тахан вай мехка къахьегарашта геттара эшаш да из хӏама, хӏана аьлча ше дӏахьош дола гӏулакх дикка довзаш, шаьрдаь хилар доккха дика да.

Кхетаче йистейоалача хана культуран оагӏонца бехктокхаме къахьегаш хьабоагӏа болхлой белгалбир министра. Исбахьален оагӏонцара болх дӏахьоча кулгалхошта, кружокашта кулгал дерашта, иштта кхыбарашта грамоташ елар цига.  Артисташ, кхоллама тоабаш, тайп-тайпарча фестивалашка, яхьашка вай республика боккхача толамца дӏайовзийташ къахьийгараш белгалбир. Цхьана гулбенна дӏаайтта, сурташ даьхар кхетаче гулбенна хиннараша. Культуран гӏулакхех йолча министерствос цу оагӏонцарча болхлой оагӏув хьаллацар чӏоагӏа лоархӏаме долга дийцар гулбеннараша. Къаман ӏадаташ, оамалаш, истори, беркате гӏулакхаш культуран хозача оагӏонга гӏолла дахаш, дӏадовзийташ да. Беркате хургдолча хӏаман тӏехьа аьттув хилба массане ала лов тахан! Къахьийгар гаьнаваьннав оалаш да вай къаман юкъе тхьовра денз, боаггӏача боараме дикача хӏаман тӏехьа къахьега низ, хьинар хилда вай.