Гӏалгӏай мехкара АПК хьал тоалургдолаш, кхоачашде дезарех дийцар вай Мехкадас Москве
Балхара гӏулакхаш кхоачашде Москве ваха волаш, РФ юртбоахама гӏулакхех йолча министерствон хьалха латтача Лут Оксанайца кхетаче дӏахьош хилар вай Мехкада. Вӏашагӏкхетаре дийцар, укх тӏеххьарча ялх шера юртбоахама оагӏонца дувзаденнараш тоадара тӏехьа вай мехка кхоачашдаьрех, иштта дӏахойодача хана дӏадахьа дезача лоархӏамедарех. «Сердалога» из хоам бир Мехкадаь, Паччахьалкхен зарбан болх лелабераша.
Вай мехкадас Келаматанаькъан Махьмуд-ӏаьлас белгалдир, АПК моттигера хьал дикка тоадарах йолча программан юкъе керте латташ хилар. 2019-ча шера денз, цу оагӏонца кхоачашде аьттув баьннараш кӏезига дац, ма дарра аьлча, 11,5 миллиард сомага кхоачаш айденнад цу оагӏонца дер. Къаьстта дика толам ба ала йиш я доккха, зӏамига хьайбаш дебарца. Таханарча дийнахьа 69%-га кхоачаш айденнад из беркат, 400 эзарнел тӏехдоалаш. Дулха кхоачам кхозза айбеннаб вай мехка, иштта шура, фуаш а шортта да. Дикка толам боаккхаш къахьийгад вай мехка тайп-тайпара ялат, лаьттанца кхедеш дола беркат дебадеш.
2019-ча шерара хьал теркалдича, ялата кхоачам кхозза дукхагӏа айбеннаб, хӏаьта коартол, хаьсаш 123%-га, 63%-га кхоачаш дукхагӏа хилар мехка. Вай мехкадас Келаматанаькъан Махьмуд-ӏаьлас белгалдир, юртбоахама гӏулакхаш дикка тоаде аьттув балар хьалха вӏалла пайда эцаш ца хинна 9 эзар гектар лаьтта юртбоахаме леладеш хиларца дувзаденна долга. Беркат доаржаде аьнна къоастадаь лаьтташ дукхагӏа хилар, керда технологеш юкъелацар дикка толам луш да тахан. Вай мехкара кхыча моттигашка тайп-тайпара кхоачам дӏакхахьийтар 86 миллиард долларал тӏехдоалаш да таханарча дийнахьа. Белгалде деза, из боккха толам болга.
Карарча хана, юртбоахама оагӏонца дувзаденнарий тӏорме чу 25, 6 миллиард сом ахчан йола 10 йоккха, лоархӏаме проект я. Царга гӏолла цу оагӏонцара гӏулакхаш кердадоахаш, наха болх бе моттигаш йоаржаеш, мехкара йоалаца дувзаденнараш меттадоаладеш болх дӏахьош латт. Хӏаьта цу юкъе эггара лоархӏамедар да, паччахьалкхено гӏо деш, оагӏув хьаллоацаш хилар. Укх тӏеххьарча ялх шера, эзараш совгӏа юртбоахаме къахьегараш чулоацаш, 4 миллиард сомага кхоачаш гӏо даьд мехка. Кхетаче къаьстта йоккха терко еш дийцар юрташкарча хьалах.
Вай Мехкадас Келаматанаькъан Махьмуд-ӏаьлас белгалдир, Россе Президента Путин Владимира, юрташкара хьал тоадеш къахьега, аьнна, тӏадиллар кхоачашдеш, цу гӏулакхашта лаьрхӏа 3,1 миллиард сом совгӏа ахча къоастадаьлга. Иштта оагӏув хьаллоацаш хиларах, мехкарча 25 юртара хьал тоадеш, боккха болх дӏабихьаб: эзараш дезалашта вахарера гӏулакхаш меттадоаладе новкъостал деш, юрташкара моттигаш тоаеш 140 проект йоаржаеш, 130 километр совгӏа наькъаш дехкаш, тоадеш.
Иштта юрташка даггара хьалъеш латт керда ишколаш, берий бешамаш, культуран цӏенош. Кхетаче йистейоалаш, Лут Оксанайна доккха баркал аьлар вай Мехкадас республиканна гӏо лоаттадарах. Цо иштта белгалдир, юртбоахама оагӏонца дувзаденнараш тоадара тӏехьа, федеральни оагӏонгара новкъостал лоархӏаме, йоккха моттиг дӏалоацаш долга.
