«Мехкарча Госархиве каьхаташ дӏачудала йиш йолаш ба моллагӏча оагӏонцара тӏемхой, тӏема моттигашка хинна цӏагӏа сайцараш, шоай лоӏамца цига ихараш, иштта СВО гӏо деш хиннача программай доакъашхой, СВО доакъашхой цӏагӏара нах. Сага ше дӏадахьа йиш я каьхаташ, е архива болхло цӏагӏа хьавоагӏаргва каьхаташка хьажа. Уж да цхьаццадола тешалаш, свидельствош, тӏема билеташ, дневникаш, йоазош деш леладаь книжкаш, дагалоацамаш, дӏаяздаьраш, СВО доакъашхошцара интервьюш, байташ, сурташ, дагалоаттама улг, «Турпала Парта» хьаделлаш хиннараш, цар яздаь каьхаташ, иштта кхыдараш а», - дийцар «Сердало» газетага мехкарча Паччахьалкхен архиве.

Къаьстта лоархӏаме да бӏухочун тӏема никъ, цун вахаре нийсденнараш довзийташ дола каьхаташ. Массахана доададе аьнна каьхаташ дӏачулуш дола гӏулакх ший чӏоагӏо оттайий дӏахьош да. Сага вахарца дувзаденнар лорадара тӏехьа дӏахьош болх ба из.

Мехкарча ГАС белгалдечох, цу балха керте латтар 2004-ча шера оагӏой бетта 22-ча дийнахьа №125-ФЗ араяьнна «Российски Федераце архива гӏулакхех» йола Федеральни бокъо я. Цу бокъон 3-ча даькъа 25-ча ст. диллача, сага вахарца бувзабенна, цун беррига никъ белгалбеш дола каьхаташ 75 шера чӏоагӏо яь дӏадоахкаш да. Каьхатех дар доаржаде, бокъо йоацача тайпара дӏа-хьа дала йиш яц.

Каьхаташ дӏачуденна 75 шу даьнначул тӏехьагӏа, архива бокъонашка хьежжа, тохкама болхлошта довзийта йиш йолаш хургда царца дувзаденнараш. Бакъда, цхьацца йолча моттигашка каьхаташ лорадеш йола ха кхы а йӏаьхагӏа хила йиш я, каьхатий дас ше иштта оттаяь е цхьацца бахьан долаш. Архива гӏулакхаца чӏоагӏдаь латташ хила дезаш да из.

Мехкарча ГАС дийцачох, лораде каьхаташ хьачуэцача хана, архива болхлоша шоашта дӏатӏаэцар доккха декхар, боккха болх ба. Царца дувзаденна хӏама арадалийта йиш йолаш бац уж. Цу оагӏонцарча бокъонга гӏолла лакха терко еш лораде дезаш хӏама да из. Тӏема операци дӏаяхьарца дувзаденнараш гулдар къаман исторецара дагалоаттам ба. Архива болхлой тахан къахьегаш ба вай ӏадаташ, культура, истори, иштта кхыдола лоархӏаме дола хӏамаш доа ца де гӏерташ. Ма дарра аьлча, боккха, лакха терко лоаттаеш лорабе безаш болх ба из.

Паччахьалкхен архива болхлошта хьалхашка латта декхараш чоалхане да ала йиш я тахан, хӏана аьлча хьинаре къахьега дезарех ба уж. Вай къаман истори, вайх хӏара сагá лоархӏаме хила деза хӏамаш да тахан цар болх дӏакхухьараш.

Таханарча вай деналах, майралах бизза болча къонгаша гойтача турпалча гӏeкхех дар а кхоанарча тӏехьенна аьнна даха дезаш, лораде дезаш да!