«2020-ча шера ӏарамхе дӏахьош хиннача гойтама балха юкъе яйзар Дарьяйна ший турпал Дзовранаькъан Танзила эггара хьалха. Цу хана цунгара интервью ийцар цо, документалистий вахаре нийслуча тайпара, дӏахо кино хьахилар цӏаьхха хиннача цу вӏашагӏкхетарах. Тхах хьадеш хиннача кӏувсашка-истингашка тамаш еш хьийжар из, хӏаьта геттара чӏоагӏа из цецйоалаш хиннар дар цу кӏувсий истори, мел дӏаьха истори долаш хьадоагӏаш да уж, таханарча вахаре кхийнарашка кхоачаш.

Истинг, гахьар, кӏувсаш – духхьал вахаре лелаю, цӏа дӏохду хӏамаш хинна ӏац. Къаьнарча хана хинна къаман белгало (ехь) дӏадаьннарг лархӏа мегаш дар… Бакъда, цӏаьхха, цхьан кхалсага лаьрхӏар из дийнъе, цун срташка а ӏадаташка а гӏолла, тӏехьенна йовзийта. Дайна дӏадоалаш латтар меттаоттадар боккха къахьегам ба. Тамаш яйташ хӏама да из тахан, ма дарра аьлча», - дийцар тхога.

«Кӏувсаша дувц» яха докумнтальни кино чакхдаьнна моттигаш тахан дукха я, дикка го баьккхаб цо. ДокуБаку (Гӏуозлой мохк), Kин (Эрмалой мехкара кхалнаьха кинофестиваль), Фочера кинон денош иштта Гордион (Туркий мохк) программашка хержадар из. Халкъашта юкъерча массахана цхьан моттиге дахаш хьадаьхкача къамий культуран хетаяьча фестивале, Сифф, «Еврази», «Антарес» йоккхача кхетаченашка лакха мах оттабаьб цу балха.

«Сибре вӏашагӏкхетар» яхача фестивале лоархӏаме диплом луш белгалдир из гӏулакх. Истингах кӏувсаш мишта хьаде йиш я дӏагойтарал совгӏа, къаман тхьоврача хана денз лорадеш, хьаллоацаш хьадахьа ӏадаташ, культуран лоархӏаме оагӏув ба кинога гӏолла боаржабер. Турине хиннача толамга гӏолла вай массане кхетаду из мел чӏоагӏа терко е езаш хӏама да. Истинга вахар-м бӏаьха никъ бахьаш хьадоагӏаш да, вай хьаькъалах.

Говзалах бизза хиннача ноаноша шоай кулгашца кӏоарга начӏал гойташ кхелла балхаш да тахан дийндаьраш. Разумникова Дарья таханарча российски документалистике дикка йовзаш, лоархӏаш я, цун кхолламга бода никъ ловзара киногара дӏаболабеннабале а. Лоархӏамеча академически ишколаца дувзаденна дар цун начӏал. 2012-ча шера НИУ ВШЭ журналистика Лакхера ишкол чакхяьккхар цо, «Ловзара кино режиссура» яхача балхацара говзал ӏомаеш. Фенченко Владимира, Котт Александра пхьоалле дешаш хилар из. Дӏахо, из никъ дикка шербе дагадеха, Михалков Н.С. Кинематографически, театральни кхоллама Академе дешаш хилар. 2021-ча шера дийша яьлар (Фенченко В., Хотиненко В. пхьоалле).

Доккха доацача ловзара киношка гӏолла дӏаяйзар Дарья массанахьа. Къонача режиссёра боккха толам беш хилар «Хьа наьнах лаьца цхьа дош дац», «Регистраторша» яха балхаш. Хӏаьтта геттара лакхача моттиге даьккхар цун гӏулакх документальни балхо. «Лир малайк»; тайп-тайпарча фестивалашка лакха мах оттабеш белгалдир цун 2022-ча шера арадаьнна «Бакланий паччахь» яха кино. Цхьан хӏаманца салоӏам хинна соцалуш боацача нахах я Дарья, кино тайп-тайпара оагӏонаш довзийташ, гучадоахаш къахьегаш я из тӏатеӏӏа. Бе-беча документальни пхьоаллешка дакъа лоацаш, хьинар дола режиссёр хиннай Дарьях.

Геттара чоалханедараш, цу балхаца ювзаенна кӏоаргаленаш йовзаш я из. Хӏаьта гӏалгӏай къаман истингах даьча кӏувсех дола кино тахан ший йизза моттиг дӏалаьца дӏаэттад цун къахьегамца. Къаман кӏоарга истори, истингах кӏувс хьакхолла хар мел чоалхане, говза, кӏоарга болх ба, вай тхьоврача кхалнаха кулгкара гӏалашка ӏотувса уж хьадеш хиннилга, хӏетта кхийна дӏаотташехь йиӏигашка из говзал караерзаяйташ хиннилга дӏагойтад начӏал долча режиссёра дерригача дуненна. Мах баь, хам баь варгвоацаш бола документальни болх ба из.

Хӏаьта вай дегашта-м боккха тоам беш да из гӏулакх. Истингаш хьакхолла болабенна вай къаман тхьоврача ханашка баьха кхалнах чӏоагӏа кулгаговзал йолаш хиннаб, вӏалла доккхий хӏамаш доацаш; шоай хьинарца, хьаькъалца доккхача начӏала никъ билла ховш хиннаб уж. Тӏехьа тӏабоагӏараша шоай ноаношкара хьаэцаш, дӏахо иштта доаржадеш, наьнагара йоӏага, йоӏагара цун тӏехьенга кхоачаш, хьадена хӏама да из. Цӏихезача режиссёра дерригача дунен дӏагойтар, тахан массане тамаш еш болча цу боккхача балха кхоане йӏаьхий хила езилга, цун хӏама эшадала йиш йоацилга, из дийндар къаман хӏара кхалсага декхар долга!