ГӀалгӀай къаман
юкъара газет

Новости


Дешара, безача балха низ

Гӏалгӏай метта хьехархо Ерригроссийски яхье белгалъяьлар

Гӏалгӏайчен Халкъа Гулламе лаьрххӏа дола вӏашагӏкхетар хилар гӏалгӏай мотт, литература хьехаш йола Баденаькъан ӏайна езъеш. Цох хилар Ерригроссийски V-ча профессиональни «Дикагӏа йола наьна метта, литературан» хьехархо яхача яхьа лауреат. Хьехархочо федеральни боараме дика гойтар вай республика, из юкъеяхар Липецке дӏахьош хиннача яхье котваьннача пхийтта дикагӏа волча хьехархочоа.

Гӏалгӏайчен Халкъа Гуллама сийлен грамота елар дешара даькъ тӏа дика къахьегарах Баденаькъан Ӏайнайна Парламента вице-спикера, дешара, культуран, хоамий, политикан комитета кулгалхочо Хаьшанаькъан Азас; иштта унахцӏенон, вахара политикан, лаьрххӏача тӏема операце ветераний, доакъашхой комитета викала Дарсиганаькъан Мухьмада. Парламентаре лакха мах оттабир гӏалгӏай мотт, литература ӏомадара даькъ тӏа хьехархочо дӏахьош болча балха.

Башира Ӏайнас хьехархочун болх бу 18 шу да. Цу дерригача шерашка, боккхача безамца, дег чура дика хеташ, Магӏалбика кхален Юкъерча Ачалкхен №15 йолча ишколе дагӏача берашта цо хьех эрсий, гӏалгӏай метташ.

Начӏал долча хьехархочо дика дӏахьу ший болх. Из я ишколан дешара даькъах йола кулгалхочун гӏонча, цо новкъостал ду дешархошта, ший балха новкъосташта шоай таронаш йоаржае.

Ерригроссийски яхь дӏахьош, цо дукхача шерашка баьча балха, ше дӏахьош йола предмет дика кхетаеш хилара, ший балха даькъ тӏа кхоллама болх дика бовзаш хилара лакха мах оттабир, цун болх белгалбир лаьрххӏа совгӏат луш.

Карарча шера дӏахьош хинна Ерригроссийски яхь белггала яр, хӏана аьлча из лаьрххӏа хьаеллар хилар тов бетта 8-ча дийнахьа, Российский Федераце меттай Ди долаш. Пхе дийнахьа 85 ишколай хьехархочо, иштта берригача мехкарча берий бешамий 46 шоай хьехамчо авторски балхаш гойтар, йийлла урокаш елар, иштта берашта хьийхар. Яхьаш дӏахьош хилара керттера маӏан да Россера дукха метташ, культураш хьаллацар; шоайла балха говзал эцар; къаман ӏадаташ лорадар. «Методически пхьоалле», «Урок» яхача яхьий хаттарашта юкъе дар ший къаман метта хозал хьагойтарца дувзаденнараш. Ший аргӏа тӏакхаьчача, Баденаькъан Ӏайнас яхье еша аьнна хержар, цӏихезача гӏалгӏай поэта Янданаькъан Жамалдий «Со ваьча лоамашка» яха байт.

Цунга гӏолла цо гойтар Гӏалгӏайчен ше морг кхы йоаца хозале, къаман литературан дешай кӏоаргал, хозал. ӏилма дика довзаш хиларах, из дика терко тӏаозаш дӏахьеха ховш хиларах, из юкъеяхар дикагӏа волча яхьа 15 хьехархочоа.

Ерригроссийски проекте дакъа лацарах дувцаш, Баденаькъан Ӏайнас, доаккхал деш, дега йӏовхалца аьлар, вай боккхача мехка овлангара хьадоагӏа лоархӏамедар - из цун дукха къамаш хилар да. Цар, ноахалгара ноахалга доалаш, къулба санна лорадаьд шоай культуран мах бараш, дика ӏадаташ, ше санна кхы доаца наьна метта дош, цунца да къаман са а.

Хьехархочо лоархӏ; грамматически бокъонаш лораярца укх заман наьна мотт ховш хилар доалаш дац, аьнна. Лерттӏа кхетам луш волча хьехархочун декхар да хӏара наьна метта дош берашта дезадалийтар, цун оаз, цун кӏаьда, хоза хилар берашта хоалуш хургдолча оагӏорахьа гойтар. Лоархӏаме да кагирхошца дийна къамаьл хилар, шоай хьамсарча мехкацара, лаьттанцара овла, бувзам, гӏалгӏай метта хозал, кӏоаргал царна йовзийтар.

Гӏалгӏайчен хьехархоша хӏара шера кхы а сийрдагӏа, балха таронаш гойташ дӏахьу Гӏалгӏайчен дешара моттигаш. Хӏара толама тӏехьа латт даим кӏахьегаш, шоай балха говзал лакхъеш хьехархоша дӏахьош бола болх, вай заман дешара таронаш юкъейоахаш, шоай балхацара, дешархошцара безам совбоаккхаш болх ба хьехархош беш бар.

Хӏара дийнахьа цар дӏахьоча балха гуш да, кхувш йоагӏача тӏехьено шоай даьй овла бицбергбоацаш, цар вахара никъ сийрда хургболаш, хьамсара мохк, шоай наьна мотт царна безаргболаш хьехархой дукха къахьегаш хилар. Цар берашта дика хьехарал совгӏа, уж ӏомабу культура, ӏадаташ лораде, дика тӏехье кхеяра декхар да хьехархоша шоашта хьалха оттадер, иштта мара хургвац дикадар хьакхоллаш, ший къаман, Даьхен накъавоалаш саг.

Къаьстта тахан дӏайолла еза кхоанен лард, цудухьа ишкола хьехархоша из декхар кхоачашду, цунца хьакхолл Гӏалгӏайчен сийрда хургдар.

Электронни газета язле

(PDF) кӀира цкъа арадувла къаман юкъара «Сердало» газет, цӀагӀара ара ца воалаш деша таро я

Хьаязде
Вверх