«Дикал - гӏулакхашца» яха лекци «Кхетам» яхача Российски оагӏонца йоаржаеш я Магасе. Цхьан доазон тӏа гулбелар гӏо деш лелараш, цхьацца дикаш доаржадара тӏехьа къахьега ловш бола кагирхой. Вай мехкарча гӏо деш леларий оагӏон кулгалхочун гӏонча волча ӏарчакханаькъан Саӏида белгалдир гӏо деш хилар мел лоархӏаме да таханарча вахаре. Иштта цо дийцар кагирхоша тахан цу гӏулакха юкъе малагӏа дакъа лаца деза, хьалхарбарех хургболаш теркалде дезараш малагӏаш да.

Кхетаче дийцар грантий проектех, царца дувзаденнарех. Шеко яц, юххьанца зӏамига хиннача гӏулакхех а, дӏахо къахьегаш хилча, пайдане, беркате йола йоккха проекташ хьахургья. Лоархӏаме йола проекташ мехка хьаллоацаш йолча «Вай Цхьана» яхача Халкъашта юкъерча 6-ча преме дехар чудала йиш я кагирхой дукха ца говш. 

Премеца, дакъа лацарца, лоархӏаме, беркате йолча проекташца дувзаденнарех дувца эттача; белгалде деза, керда, укх шерара болх Россе къаман цхьоагӏон Шера, ООН гӏо деш барий Халкъашта юкъерча Шера хетабаь болга. Къаьстта терко е лерхӏ «Цхьоагӏон низ» яхача оагӏонна. Цу юкъе хургья тайп-тайпарча культурех болча наха цхьана болх бе, ӏадаташ лораде, юкъара моттиг хьаллаца гӏо деш йола проекташ. Дика гӏулакхаш доаржаде дуккха аттагӏа хул, хьона уллув хьаяр санна уйла йола нах хилча… Кагирхой гӏулакхех йолча комитето, гӏо деш леларий моттиго кхувш латтараш ӏомабу вахара оагӏонцара проекташ йоаржае, из хӏама шоашца хьаллоацаргдараш лаха, шоашта бакъаха, пайдане хетар малхадаккха.

«Тахан латтар кагирхой боккха аьттув болаш ха я! Федеральни оагӏонца шоай проекташ йоаржае йиш йолаш ба уж дикка къахьегарца. Хӏаьта эггара лоархӏамедар да кхерам дӏабаккхар, «Вай Цхьана» яхача преме дакъа лацар, беркате, пайдане хургда аьнна юкъедаьккхар хьаллацар. Ишттача нигатаца дӏаболхе, дикача оагӏорахьа дуне хувца аьттув хургба. Юххьанца цхьа башха дац аьнна хийттар а, тӏатеӏӏа къахьегаш, цӏенача нигатаца, сийрдача уйлашца хьаллоацаш хилча; боккхача толамга, мах баь варгвоацача дикага кхоач. Из кхетадеш хила беза тахан кагирхой. Царна лайча, царга хьежаш латтараш дуккха да!» - аьлар ӏарчакханаькъан Саӏида.

Вай мехкара гӏо деш лелараш къахьетама низ боккха болга кхетадеш ба. Наьха вахаре нийслуш йола халонаш, кхоачамбоацараш гу царна хӏара денна. Моллагӏча халача хьале эттача, дог деха кхестача сага чӏоагӏа лоархӏаме да ший оагӏув хьаллоацаш, могачох шийна новкъостал де кийча болаш нах болга. Хӏаьта бусалба динца хам баь варгвоацаш доккха, Даьлагара маьл болаш да кӏалвисачунга хьажар, низ дӏа ма кхоачча терко яр. Дикача гӏулакхий никъ вӏалла а кхоачалуш бац, из хам, мах баь варгвоацаш бола оагӏув ба, из кхетадеш бараш массахана кийча ба кулг дӏакховдаде, йиш еха кхестачун дог хьаста!