Мехкарча архивера хӏамаш дукхагӏа хулаш латт
Вай мехкарча архива ганза хӏамаш дӏадахача шера 6000-га кхоачаш дукхагӏа хилар. Из хоам «Сердалога» бир мехкадаь зарбан болх лелабераша.
«Архив яхар духхьал каьхаташ гулду моттиг хинна ӏац. Цу чу дӏачудодаш мел дола каьхат вай къаман истореца, селханарча вахарца, лоархӏамеча ханашца бувзам болаш да. Ганза хьал тоадара тӏехьа, беррига кхоачам боаггӏача боараме лорабара тӏехьа дӏахьор боккха болх ба тахан мехка. Вай къаман чӏоагӏа лоархӏаме хӏама да из», - белгалдир вай мехкадас Келаматанаькъан Махьмуд-ӏаьлас. Карарча хана республикерча ганзе паччахьалкхен оагӏонца чӏоагӏдаь латтараш 111427 каьхат да, уж дӏа-хьа дийкъад 454 ганзанна. Шера хьакхеллараш 30 керда ганзаш я.
Боккха болх ба тахан архива болхлоша дӏахьор: 3509 каьхат да кийчдаьр, тохкама комиссе 9 кхетаче дӏайихьай, лоархӏамеча каьхаташцара боккха болх чакхбаьккхаб. Юкъарлон оагӏонцарча лоархӏамеча болхлой доалахьарча ганзий хӏамашта йоккха терко лоаттаю тахан.
Укх шерарча лоархӏамеча гӏулакхех да Коталон 80 шу дизара хетабаьча суртгойтамцара болх, «Гӏалгӏайче: Коталон Йоазув» яха тӏема доакъашхой хиннача вай къаман наха хетаяь проект йоаржаяр. Федеральни, региональни архивашца бувзам болаш, дӏаболабаьр боккха болх ба. Вай мехкадас тӏадилла, Гӏалгӏайчен истореца дувзаденнараш российски паччахьалкхен архивашкара вай моттигашка хьадахьаргдолаш бувзам чӏоагӏбаьб.
Цхьан шера кхоачашдаьраш теркалде эттача, 8400 дехар да бахархоша цхьацца моттигашка чуденнараш. Мехка кулгалхоша гӏо деш дӏабихьар, тахан дӏахьош латтар лоархӏаме, боккха болх ба – каьхаташ лорадара тӏехьа эшараш ӏалашдаьд, 6388 гӏулакх нийсдаьд. 2026-ча шерарча наджгоанцхой бетта 1-ча дийнахьа болх чакхбаьккхараш 97% гӏулакх да. Тахан архивашкарча болхлошта хьалхашка латтараш доккхий декхараш да. Кхоана ураоттаргйолча тӏехьен, цар тӏехьений тӏехьен эшаргдараш лорадара тӏехьа къахьегаш ба уж тахан.
