- Азали, хӏама тегаш, догам деш бола болх мишта хержар ӏа? Хьай кхоллам дерригача дунен дӏабовзийта гӏертилга да из, е ахча эшарца дӏадоладаь гӏулакх да?

- Аз дегаца салоӏаш, са дегӏа низ чуболлийташ бола болх ба из, ма дарра белгалде елча. Зӏамига йолча хана денз, чӏоагӏа дезаденна я со моллагӏа хӏама сай кулгашца хьакхоллаш, хӏаман шоллагӏа вахар луш, цхьацца хувцамаш деш дола гӏулакх. Хана йӏоахалца геттара чӏоагӏа дезаделар сона из, хӏана аьлча цу балхага гӏолла сай начӏал чӏоагӏде, доаржаде аьттув ма бий са. Хана йӏоахалца геттара чӏоагӏа дезаделар из хӏама са дега… Графически дизайнацара говзал ӏомаеш дийшад аз. Хӏаьта тахан аз кхетаду цхьацца хӏама хьакхолларал совгӏа, айса наха пайда бе йиш йолга. Цхьаккха шеко яц, вахаре ахча хьатӏадоагӏаш дола хӏама эшаш да, бизнес дикка яржаш хила еза, бакъда керттердар ӏа хьай кулгашца хьакхелла хӏама наха езаялар, наха харжар да. Дийца яргйоацаш, доккха хет сона къаьстта из хӏама!

- Хӏамаш тегаш, догам деш йола моттиг хьаеллаш вола саг, малагӏча хӏаман духьала кийча хила веза, хьога хаьттача?

- Эггара лоархӏамедар сабар, ӏомавала чам хилар, бехктокхаме хилар да. Лаьрхӏачунгара гӏулакхага кхаччалца дӏабахьа безар боккха къахьегама никъ ба. Шеквалар а, гӏалаташ а, догьэккхар а гарга нийслуш дола гӏулакх да из. Массахана ший говзал, начӏал лакхдеш хила веза саг. Хӏара хӏама вахарга, эттача ханага хьежжа хувцалу, наьха хьашташ а цунга хьежжа эргадаьле, тайп-тайпара хул. Духхьал хьай уйла йича валац хьо, хьайна тӏехьа латтача тоабан, ӏайха хьаеча хӏамай, цу балха тӏагӏолла наха юкъе хьай цӏи дӏахазара уйла е езаш я хьо хӏара денна. Бакъда, ӏайха хьаийца гӏулакх хьона дезаш хилча, моллагӏа йолча халонех начӏал лакхдара лагӏаш хет хьона. Хало йоацаш-м цхьаккха а хургдоацилга хов вайна, керттердар цунга хьай балхах дог ца эккхийтар да. Массахана лораде дезаш дола хӏама да из.

- Из гӏулакх тахан вай республике, хьога хаьттача, чӏоагӏа даьржадий?

- Ший тайпара хьакхелла хӏамаш езараш хӏара денна дукхагӏа ба. Цхьантайпара йолча хӏамаех кӏаьдбеннаб нах, кӏоарга маӏан, ший истори дола, къаман ӏадаташ, культура белгалъеш йола таханарча заманга хьежжа хьакхелла хӏамаш я наха езараш. Аз теркалду из ший тайпара хьадаьча блокноташка, барзкъашца йолча белгалонашка, вай къаман хӏама юкъелоацаш хьакхеллача хӏамашка хьожаш. Тахан бӏарго хьа ма лоацца хӏама да базарашка, тикашка, бакъда къаман исторецара, культурацара хӏама теркалдеш сага ший кулгашца боккха болх дӏахьош хьаяь хӏамаш дукха яц.

- Геттара хала долча хана; ха ца тоъаш хилча, сенца салоӏам хул хьона?

- Массахана хьона ма хетта хилац хӏама! Цунга хьежжа болх къоастабеш хьаоттаяь,сай бокъонаш я са, кхыча тайпара ала велча, болх бекъаш дола гӏулакх юкъедаьккхад аз: ма хулла сихагӏа чакхбаккха беза болх, лоархӏаме бола болх, цхьан юкъа юстарататта йиш йола болх. Тоабанцара болх дикка хьатоабе хьож со, сай цхьанне низ кхоачалургбоацаш… Дӏахо, араяьле йолалуш, дега хьамсара болча нахаца ха йоаккхаш, ламаза отташ сай дега салоӏам бу аз. Низ чуболлийташ дола хӏамаш да уж. Сенна деза сона ер, яха хаттар оттаду аз сайна хьалхашка хӏара денна. Хӏама дӏаэцача хана наьха гӏадбаха хиларо, ӏайха ӏомабераш дикка гаьнабоалаш латтаро чӏоагӏа гӏо ду дега.

- Цхьаболча наха догам деш хӏама тоадар чӏоагӏа дукха ха йоаеш, геттара деза, цхьайолча моттигашка вӏалла ца эшаш а лоархӏ. Хӏаьта кхыча оагӏорахьара хьежача, кулгашца хьабаьча балхага хӏама кхоачаргдац-кх. Оаш шоай хӏамашта оттабеш бола мах дӏабахача кхоачамга хьежжа хулий тахан?

- Боаггӏача боараме деррига меттаоттадеш хул. Хӏара хӏаман тӏехьа боккха къахьегам латт. Дӏаьха сахьаташ дӏалоацаш бола болх, маьха беза бола кхоачам ( бархат, тӏоарска, дикагӏа дола тайнаш), дизайн – тоадара болх, логистика, иштта кхыдараш а. Кулгашца хьаеш йола хӏамаш сихха вӏашагӏъехка дӏататта йиш ярех яц; лакха говзал, начӏал, геттара чӏоагӏа хӏара моттиг теркалъеш хилар да цу юкъе. Цӏаьхха, дагадехе ӏоувттадеш маьхаш дац уж, бизнес яржаргйолаш, хӏаьта хӏама дӏаийцача сага дега боккха тоам, гӏадвахар хургдолаш деррига боаггӏача боарме «дусташ» хьаоттадеш да маьхаш. Цул совгӏа, наха атто хургьяр де гӏерт со – масала, графически дизайнах йола курсаш 50%-га кхоачаш мах лохбаь я са. Кхоллам моллагӏчун аьттув болаш хила беза сога хаьттача.

- Вай мехкарча пхьарий Ассоциацена юкъе хьо латта дукха ха йий?

- Ассоциаци хьаэттача дийнахьа денз, цу юкъе я со. Аз чӏоагӏа доаккхал деш хӏама да из. Мехкарча цхьацца хӏамаш хьаеча говзанчашта юкъе хиларо дега боаккха тоам бу сона. Цу юкъе хилча тайп-тайпарча ярмаркашка, гойтамашка дакъа лаца, пайдане хургдараш дӏа-хьа эца йиш я хьа. ӏадаташ лоархӏаш болаш, таханара кердадараш юкъелаца кхераш боацача начӏал долча наха юкъе хила безам ба са. 7-8 шу хьалха денз, цу юкъе йолаш хьайоагӏа со, хам баь варгвоацаш да из са дега ма дарра аьлча.

- Хьога хаьттача, юххьанца болалуча хана, дукхагӏа болча говзанчашта зе хилар сенца дувзаденна да?

- Кхолламца дувзаденнарашта, бизнеса юкъе цхьацца башхало хилар да из. Геттара лакха начӏал дола говзанча хьо вале а, балхах дӏадодар, хьадехаргдар, наха хӏама дикагӏа дӏаэцаргйолаш теркалде дезараш боаггӏача боараме ӏа «диста» , къоастадаь деце, проекта хӏама эшалу, бӏаьха хилац цун никъ. Шоллагӏа - деррига а хеттача тайпара сихха хьахилар дезар… Хӏама йохкара болх ха эшаш, сабар эшаш ба. Дӏахо – цхьабараш юхаозалу балхацарча кхоачамах, гӏирсех, ӏомаваларах, хӏама ӏочуюллача кӏопилгех, кхыдарех ахча дохка. Аз цу хьакъеха фу аргдар аьлча, зӏамигачунгара дӏаволавенна, бакъда, ше де лаьрхӏача хӏаман дикка «бустам» баьккха хила веза. Вӏалла эхь хета мегаргдац дикагӏа ховрашкара гӏо деха, хье санна болча гонахьарча говзанчашца дагавала.

- Дизайна студи хьаелла лаьрхӏа яле, ӏайха санна из хӏама хьаллоацаргдараш мичахьара, мишта лаха беза?

- Эггара хьалхарча оагӏонца говзанчий Ассоциаце, бизнес хьллоацача моттигашка, дешара доазонашка ( «СПС Лидер» яха са моттиг санна). Иштта интернета оагӏонашкара: хештегаш, тематически сахьаташ, иштта кхыдараш а. Дӏахо – кхетаченашкара: гойтамаш, ярмаркаш, гойтама балхаш. ӏа хьай проект малхаяьккхача, из хьаллаца безам бараш шоаш гучабувла болалу. Вӏалла а эхь хета мегаргдац нахаца хьайна хетар декъаш, дувцаш хила. Кхоллама оагӏонца хӏама хьаде ловш болча нахаца къамаьл де массахана кийча я со.

- Хьа студе эггара чӏоагӏагӏа дӏайоалаш, наьха бӏарг тӏаотташ йола кхо хӏама малагӏа я ала йиш йий хьа?

- Геттара дега тоам хулаш аргда-кх аз царех. Эггара чӏоагӏагӏа наха хеттараш хӏаранена дезар теркалдеш, цӏи оттаеш, догам деш, тисьма йохийташ хьадеш дола блокноташ да. Ший тайпара хьадаь хӏама лакха лоархӏ тахан наха. Иштта «брендированни» барзкъаш – футболкаш, кухташ, компанешта, кхетаченашта, совгӏата лаьрхӏа хьаяь цхьацца белгало оттаяь керта гирс. Кхоалагӏа, къаман тамгӏа тӏалатта хӏамаш – догам дилла «панно», цхьацца тайп-тйпара, къаман ӏадаташ таханарча ханага хьежжа довзийташ йола хӏамаш. Массайолча хӏамашта тара доацаш ший тайпарадар хозахеташ ба нах.

- Кхолламца бувзам хотта мичча хана тӏехьа дац оалаш да-кх, вайна юкъе. Хьога хаьттача иштта дий из?

- Бакъда из-м, со цу хӏаман дийна дола масал а да. Массехк дешар ӏомадаь я со: экономика, педагогика, дизайн, бухгалтери. Хӏамаш тегара говзал ӏомае 20 шу даьннача хана эттаяц со, дикка тӏехьагӏа эттай, хӏаьта из беркатегӏа а хилар. Вахарера гӏулакхаш дикка дайза, бизнес яхар фуд кхетадеш, бехктокхаме хилар эггара лоархӏамегӏа йола оамал йолга ховш волча хана, дӏадоладе деза хӏама. Кхоллам яхар - яьннача ханах дац, кхолламца кхоачара хила ловш хилар – из дега хьал да. Хӏама дӏадоладе безам бале, майрра гӏа баккха мара безац, Далла хьай болх дӏатӏабилла. Цхьацца гӏа боаккхаш, хьайга долчох пайда эца хьожаш, хьинаре къахьегаш дӏаволале, тӏаккха гаьнаваларга сатувса йиш хургья, керттерадар - дӏаволавалар.

- Ма дарра хьай хьал дийцача, таханара хьа гӏулакхаш хьо раьза йолаш дий?

- Айса дӏахьоча балха раьза я со. Сона чӏоагӏа хьамсара хета гӏулакх да – са «Креатив» хӏама нахаладоаккха моттиг, хӏамаш тега пхьоалле, дешара фусам. Са хӏамаш езаш бола нах ба, ӏомалуш бараш ба, проекташ я. Из деррига са дега низ телаш да! Бакъда тахан хьадаь латтачох кхоачам хинна, саца лаьрхӏа яц со, кхоллама никъ-м бӏаьха, боккха ба. Хӏанз тоъам ба-кх сона аьнна, тӏадам оттабе йиш йола болх бац из, кхоачашде лерхӏараш кхы а дукха да. Тахан со сайга товш, йоагӏаш йолча моттиге хилар да эггара лоархӏамедар. Хӏаме.