«Байтанчаш ший тайпара кӏоарга уйла йолаш нах ба оалаш хьаденад вайна юкъе массахана. Из хӏама лоархӏараш, дег чура дезаденна бараш гулбенна моттиг хилар цох. Тахан  дукхагӏа дола адам смартфона экрано чуэза  хиларга хьежжа, чӏоагӏа лоархӏаме да иштта йола литературни кхетаченаш йоаржаяр, нах цига дакъа лацара тӏахьехар», - дийцар «Сердалога» из кхетаче дӏахьош хиннараша.

Массане дог ураоттадеш, дега безам сомабоаккхаш сайре хилар ала деза цох. Деррига хӏама боаггӏача боараме кийчдаь дар. Байтанчий дег чура доагӏача дешашка ладувгӏаш, цар вахара никъ ший тайпара хеташ бар гулбеннараш. Цхьаволча байтанча дош дарбане долаш санна хул адамий дегашта.

Вайна гонахьара хьал теркалдича, адама сакхетам малагӏча хӏамашца ийна ба теркалдича, цу тайпара сайренаш дӏакхахьа гулбалар чӏоагӏа эшаш да, ала деза. Байтанчаш, прозаикаш ба вай метта хӏама эша ца долийташ, массанахьа из боаржабеш къахьегаш латтараш. Алал, цхьаккха хӏама нийсдала йиш йий дег чура цӏена безам, сийрда вахар, беркате гӏулакхаш хестадеш язъяьча байташца?!

Цхьаволча йоазонхочун кхоллама юкъера массехк мугӏ  бӏаьшераш даьлча а наьха къамаьла юкъе бахаш, белгалбеш бувцаш хул, хӏаьта наьна меттала аьннар къаьстта дега хьамсара, гарга хул. Цу сайрено хьагойтар, байташа адам вӏашкаозилга, дукха хӏама довзийтилга. Хӏаьта тахан, Гӏалгӏай метта, литературан Ди дездеча дийнахьа, дувцилга доацаш, боча да из деррига.

Кхетаче еча гулбеннараша кхетадир, кхыча меттаца аьннар  ший наьна меттала белгалдаьр  санна дег чу дижа, дукхача шерашка даха йиш йоацилга. Вай цаӏаш деш бола оагӏув ба из! Къаман метта моттиг массахана эггара лакхерча лагӏа тӏа лоаттае еза вайх хӏаране. Вай даьша лоаман гӏалашкара вахар дахьаш, сица лорабеш, бебийташ, сий деш хьабена мотт…

Деша говзанчаш, цхьацца бувлаш, сцена тӏа арабувлаш бар шоай уйлаш, нигаташ байташца довзийта. Даьхенна, безама, къаман метта, яхь хилара, сий лорадара хетадаь мугӏараш дешарашка ладувгӏаш бар зале баьгӏараш. Вай къаман лоархӏамедараш лораде дезилга, меттацара лерхӏам лакха хила безилга белгалдеш бар сцена тӏара къамаьл деш хиннараш.

Цига теркалдир, къаман мотт лорабар эггара хьалха цӏагӏара, дезала юкъера хьадолалуш долга. Ший наьна мотт цӏена лебеш хила веза саг цӏагӏа, деша, балха тӏа – массайолча моттигашка. Из хӏама вай боаггӏача боараме лорадойя, къаман метта хӏама эшалургдац, тоалургда ала йиш йолаш хургда вай майрра!

Россе йоазонхой Союза доакъашхо, культуран оагӏонцара лоархӏаме, цӏихеза болхло, дукхача яхьашка котало йоаккхаш хьавоагӏа Бӏарахой Ӏаддал-Хьамид вар цига ший йоазош довзийташ. Мехка бахарашта тахан дика вовзаш саг ва из, цун байташ ший тайпара кӏоарга маӏан долаш, къаман вахарца дувзаденна мел дола хоза, беркате хӏама хестадеш я. Лакха начӏал дола байтанча ва ала деза Ӏаддал-Хьамидах.

Наьна метта хӏама тоадара, хьаллацара тӏехьа хьинаре къахьегаш хьавоагӏарех ва из. Бӏарахой Ӏаддал-Хьамида тӏехьа сцена тӏа ваьлар цӏихеза суртанча, Россе йоазонхой Союза доакъашхо, Россе Юкъарча палата доакъашхо, берий кхоллама ишкола кулгалхо, доккхача деша говзанча Мартазанаькъан Муса.

Ший кхолламца мехкахой дегаш дошадаь саг ва, ала деза цох. Къаман беркате дола ӏадаташ, гӏулакхаш хьаллоацаш, мехкара ӏалам хестадеш,  вахаре нийслуш дола хӏама белгалдеш я Мусай байташ. Хӏара мугӏ ший тайпара вӏаший хотталуш, товш буллаш кхеллай уж байтанча. Мехкахой дегашта везавенна волча цунга, ший байташ ешийташ моттигаш каст-каста нийслу мехка.

Доккхача, ладувгӏарий дегашка дужача дешаца шийна гонахьа мел йола хозаленаш белгалъе, царна мах оттабе вӏаштӏехьадоал Мусай. Сурт диллар санна, хоза тов цунга байташ хьакхоллар а.

Дӏахо «Гӏалгӏайче» оалача телевидене керттера редактор, Россе журналистий Союза доакъашхо йола Хьоашаланаькъан Фатима араяьлар сцена тӏа, ший байташ йовзийта. Вахарера дукха оагӏонаш чулоацаш йолча цун байташка тийнна ладувгӏаш бар гулбеннараш. Дега хьамсара дарех, ший уйлаех, лерхӏамех дувцар Фатимас кӏаьдача оазаца. Гӏалгӏай байтанча Налганаькъан Илез гучавалар геттара доккха совгӏат дар цу сайран вӏашагӏкхийттарашта.

Илеза кхоллам ший тайпара, кӏоарга дег чу кховдаш ба, аргдар аз! Ший овла бовзаш, даьй ӏадаташ, гӏулакхаш лоархӏаш, истореца бувзам болча сага мара вӏаштӏехьадаргдац иштта меттагӏа дош ала. Дукха хӏама дагадохийташ, духьалъоттийташ я оал мехкахоша цун байташ.

Байтанча волаш малхаваьнначун мара из моттиг боаггӏача боараме лоралургьяц оалаш хиннад вайна юкъе боккхача йоазонхоша, тхьоврарча хана денз. Илеза кхолламга ладувгӏаш, хеталора, ма нийса аьнна дешаш да-кх уж! Биъ мугӏарах латта  лоаца байташ, тӏехьа боккха чулоацам болаш, кӏоарга, дог тохадолийташ яр цун.

Хӏаьта къаьстта белгалъе езарех яр Гӏалгӏайчен культуран цӏихеза болхло, Россе йоазонхой, журналистий Союза доакъашхо, Халкъашта юкъерча кхоллама академе академик, Заьзгакъонгий-Юртарча культуран Цӏен кулгалхо йола Чаненаькъан Тамара. Цкъа хезачун бицлургбоацаш ба Тамарай кхоллам.

Дукха ха кхоллама вахара наькъ тӏа майрра гӏа боаккхаш из йода, дукха книжкаш арахийцад автора, хӏаьта царех хӏарадар литературе  лоархӏаме, белгала моттиг дӏалоацаш да. Даьхенах, вай мехкарча тамашийна хоза долча ӏаламах, беркатеча ӏадатех байташ йийшар цо цу сайрийна. Лоаман аренашкара  кура бовхьаш дола гӏалаш, лайво кӏайдаь латта цӏимхара лоамаш хестадеш байташ ешача Тамарайга ладувгӏа кийча бар берригаш, ди-бийса ца къоастадеш. Ший къам, къаманца дувзаденна мел дола хӏама дега боча долча сага мара могаргдац иштта хоза ала! Из-м тхьовра денз чӏоагӏденна латташ да литературе… Дегаца язъяь байташ хоалуш хул хьалхара мугӏ ӏобешашшехь.

Чопанаькъан Тамара, лакха начӏал дола пианистка, араяьлар ший говзал йоаржае, гулбеннарий дегашка кховда. Хӏара байтаца бувзам болаш санна хеталора цун кхоллам.

Байтанчий сайренаш вай мехка каст-каста дӏакхухьаш я. Хозача дешаца дог хьаста ховча нахага ладувгӏа безам бараш кӏезига хилац. Хӏаьта геттара чӏоагӏа гӏадвугар да, вай къаман дукха керда байтанчаш хилар. Литературан хӏама тоадалар, литератураца гаргало хотта ловраш хилар да из!

Сцена тӏа яьлар Чопанаькъан Мата – вокальни студе кулгалхо. Цу кхетаче дакъа лоацаш бар лоархӏаме хьаьший Магӏалбика кхален администраце кулгалхо Къоастой Ӏаддал-Хьамид, кхален депутатий оагӏон хьалха латта Гӏулой Къурейш, иштта кхален администраце вахара оагӏонцарча моттига кулгалхо Бохтаранаькъан Ибрахӏим,   кхыбараш.

Берригаш раьза болаш, дог айденна болаш дӏаяхар из кхоллама сайре. Даби-Юрта хиннача цу  кхетачено массанена хьагойтар байтанчий дош лакха мах болаш долга… Моллагӏа дола хӏама ма дарра довзийта, наьха дегашка дужаргдолча тайпара доаржаде начӏал дола байтанчаш даиман къахьегаш хул, кхолламо дӏахийца ха ягӏац царга.

Хӏаьта вай къаман литературе геттара чӏоагӏа эш лакха говзал йола байтанчаш, йоазонхой. Тхьоврача йоазонхоша доккхача хьинарца йӏаьха бийсаш, денош доадеш къахьийгад, вай гӏулакх цу хьалага кхоачаде гӏерташ. Дег чура доагӏа мугӏараш кхоллараш, мехка, къаман хозаленаш шоай байташка гӏолла дерригача дуненна йовзийта ловраш мел болча хана, иштта йолча сайрений вахар дӏаьха хургда.

Культуран, къаман метта, ӏадатий, даьй беркатеча гӏулакхий хӏама боча хинна нах да вай, иштта долаш дӏахо даха а деза, кхувш латтача къонабарашта хоза масал гойташ. Вай мотт бӏаьхий ба, хӏаьта ший наьна меттаца аьннар кӏоарга дег чу дужаш хул. Кхолламца кхоачарле лелаю нах цхьана гулбалар массахана ший тайпара хул, дукхача наьха дегаш сомадоахаш хилар байтанчий дешаш.

Ма дукха хӏама довзийта йиш я байтанча яхача сага ший кхолламца, беркате хӏама хестадеш дола дешаш ма хоза а дек цун багара!