Сийдолча наьха мугӏаре
Котаганаькъан Израила Ахьмада 90 шу дизарца
Укх шера нийсса 90 шу дуз, Котаганаькъан Израила Ахьмад вича денз. Из ваь хиннав 1936 шера. Нагахьа санна из дийна валаре, ший къаманца валаре, доккха цӏай дар из, Ахьмад вайцара къаьстав 2008 шера, ший 72 шу даьннача хана. Хӏаьта а цу тайпара воӏ къаман хинна хилар а, из ваь доккха таьрахь хилар а, гӏайгӏане яле а, вай вахаре хоза моттиг я. Вай декхар да из санна бола нах, биц ца беш, дагакхаба; тӏехьа тӏакхувча ноахала масал хургдолаш, цар наькъаш довзийта. Вайца тахан беце а, хӏаьта а къаман сийдолча мугӏарера дӏабаьннабац уж, къаманна а мехка а накъабоалаш, нийса никъ дӏахьош чакхбаларах.
Котаганаькъан Ахьмада дийшад Казахстанерча юртбоахама техникуме, цул тӏехьагӏа чакхъяьккхай Москвера юридически институт. Дукхача а лоархӏамеча а кулгал деча балхаш тӏа хиннав из, къона волча хана денз. Цо болх баьб комсомола даькъ тӏа Наьсаре а Магӏалбике а, партийни балхаш тӏа хиннав Магӏалбикерча «Ингушский» яхача совхозе, КПСС Магӏалбика горкоме, парте Нохч-Гӏалгӏай обкоме. 1972 -1989 шерашка Нохч-Гӏалгӏай АССР юстице министра Албастовгӏар Идриса заместитель волаш, цул тӏехьагӏа шин къаман республикан юстице министр волаш, къахьийгар цо. Кхаь шера из болх цо бича, Нохч-Гӏалгӏай АССР ехар, дӏахо Ахьмада болх бу Гӏалгӏай Республикан юстице министр волаш, Лакхарча арбитражни суда председатель волаш.
Ший къамах дог лазаш, цунна дикадар хилча дика хеташ а цун хӏама тоаде гӏерташ къахьегаш а, ваьха саг ва Котаганаькъан Ахьмад. Цунна тешал деш да 1990 шера бекарга бетта Къилбаседа Кавказа къамий юкъара съезд йолча хана, ший къаманна законах йоагӏа, Конституце тӏа дӏаязъяь бокъонаш ювцаш цо даьд яха къамаьл. Уж фу бокъонаш я сакхетарг мел хиннача гӏалгӏачоа ховш да. Цунца цхьана, юристаша, моллагӏча балха тӏа бале а, шоай декхараш цӏена, гӏалат доацаш, наха гуш, къайле йоацаш, кхоачашдар ловш хиннав вай мехкахо. Цо из гойтар 2004 шера маьтсела бета 28 дийнахьа беррига судахой юхахаржара хетаяьча конференце ше даьча къамаьлага гӏолла. «...Хиланза даргдоацаш да судахоша бу болх, юкъе пордув йоацаш, наха гуш хилар; иштта хоамаш деча гӏирсашка гӏолла дувца деза царна фу карагӏдоал».
Израила Ахьмад сона цкъа мара бӏаргавайнавац, цунца лоацца къамаьл деш. 1991 шера дар из. Аьтинга бетта 12-ча дийнахьа РСФСР президент хоржаш кхадж тоссаш бар мехкара нах. Сои, Шолжа-Гӏалий тӏарча чхьагӏара-коньячни завода болхло, нохчий зӏамига саг Шамали, «Садко» яхача бассейна наьк дарах йола инструктор нохчий йоӏи (Лариса яр мотташ ва со цун цӏи, белггала дагаягӏац, дукха ха ма йий из хинна) Ельцина штабе дар. Цунна тӏехьа кхадж тоссараш хьаухар бассейне хиннача хоржамий даькъ тӏа. Цу наха юкъе вар Котаганаькъан Израила Ахьмади цунца хинна кхалсаги, хетаргахьа, цун фусам-нана яр из. Цар кхадж тессар, шоай паспорташ хьа а денна, дӏа а язбенна, Ельцин Борис Николаевича тӏехьа. Телевидене гӏолла къамаьл деш-м цкъа вайна ӏийнавацар сона министр. Шолжа-Гӏалий тӏа баьхача наха лоархӏаш, сий деш, ший къамах а кхыча къамех а болча наха накъавоалаш саг ва оалар цох.
Тахан Котаганаькъан Ахьмад воацаш ва, амма вай дегашка бах цох бола дика дагалоацам.
