Йоазонхой совбаьнна зама

Со зlамига саг волаш, цхьа къаьна доттагlа вар са, Хамхой Ахьмад яхаш. Цо сох а оалар, ший «къона доттагlа ва». Ахьмад безаме а нах дукха безаш а саг вар, бегаш дукха безаш а вар. Цхьайолча хана геттара цlенхашта хlама оалар цо. Республике гlолла дlа-юха ухаш, Элмарзий Ахьмадага наха хьалхашка къамаьл дайташ лелаш цхьа юкъ яьккхар оаха. О тхо ца кхоачаш моттиг яцар! Наьсарерча «Электроинструмент» заводе, Ведана Окуевгlар Шима волча, Магlалбикерча УБР, Махьмад-Хи тlарча мехкдаьттеи гази чакхйоахача заводе, Наурерча набахта хилар тхо. Массанахьа везаш тlаэцар Россе гlорваьнна артист яха цlи лелаяь иллиалархо, поэт, композитор. Доданаькъан lамар-lаьла волча, иллиалархо хинна Бlарахой Мустафа волча хилар тхо. Амма поэтá Кхоартой Мурада тlакхоачадаланзар тхо, цунна тlехнахьа чlега теха, тика тlа яхаяр цун фусам-нана. Из чуярга хьежаш латта тхога ха а яцар, хlаьта а корага даха бlаргтехар оаха Мурадах. Тlехьагlа-м тхо а из ше а велар цу дийнахьа нийсденнача хlамах: «Хьаькъал долча сесага иштта кlалхарвоаккх мар хургболча бехках», - яхаш. Со фу ала воаллар аьлча, Ахьмад цу хана а раьза вацар йоазонхошта еча терконна. Цхьан фусаме чудаха, котамаш йоаяь, шун тlа дагlаш долча тхона тlаера цу фусамера йоккха саг, Ахьмад мехка цlихеза а наха везаш а саг вар, цудухьа цох бlаргтоха ловш яр къаьна фусам-нана. Ше дlайодаш, йоккхача сага аьлар:

- Дика хет сона, Ахьмад, хьо укх lаьдало иштта хоза лелавеш.

- Аьъ, - аьлар Ахьмада, - тхо (йоазонхой) мича леладу дика? Тхо-м сагlадехаргаш ма дий.

Иштта дар цу ханара йоазонхой хьал, мохк тоабенна лаьтта, тlемаш доаца, машаре ха яр из. Хlанз фу аргдар-те цо, нагахьа санна вай заман йоазонхой таронаш теркалйича. Сенна дувцаргда из?.. Хала а во а боахк йоазонхой тахан, хьо мел дика яздеш вале, цхьаккха лерхlам бац, вовар а дикавар а цхьан лагlа тlа латт, цкъаза во яздер лакхарча лагlа тlа воалаш а хул. Хlанад из? Царна кхел еш бола нах литературах во кхеташ хилар дий-те из? Царна юкъе наггахаьа мара саг короргвац хьона гlалгlай меттала книжка дийша е наьна меттала дагахьа стихотворени ховш. Укхазара хьадолалу деррига. Цудухьа книжка арадаккха таро йоацаш биса йоазонхой вlалла теркалбе а лац вай цхьаболча хьакимашта. Йоазонхой мишта бах, царна фу эш, царга дар е доацар фуд хьажац, уж мехка моастагlий болаш мо мара. Дукха ха йоацаш телефон техар сога Гlалгlай йоазонхой цхьанкхетара кулгалхочо Ноакастхой Хаважа.

- Укх тlехьарча хана арадаьнна книжка дий хьа? – хетт цо сога.

- Дац, - ях аз. –Эггара тlехьардар арадаьнна 8 (бархl) шу даьннад.

- Оввай! –цецвувл йоазонхой хьаким, цунна хац хьан фу яздаьд, маца фу арадаьннад. Хьакимий а бехк бий йоазонхой теркал ца бича, йоазонхой йоакхо е еза саг а цар гlулакхах хlама ховш ца хилча. Укхаза дагадох сона гlалгlай къаьнара кица, цо йоах «Да ца вийлхача дакъáх, саг вийлхавац». Йоазонхой хьаким цар да санна тlаоттаваь саг ва, цунна ха деза эггара хьалха йоазонхой мишта бах а царна фу эш а. Вешта фу хул цох? Доал доацаш дlахийца лела lул санна, хlаравар ше-ший лоlамагlа лел, «яьккхачоа – кий...» яхаш. Книжкаш (берашта яздаьраш а цаяздаьраш а) дом тlабилла дада, йlаьха ха йоаккхаш. Ахча даккха киловзал теачундараш арадувл, вожаш Даьла къахетамга хьежаш дада.

- Йоазонхой дика бахий? – аьнна хаьттача, тахан цунна жоп мишта лургда ца ховш хьовзаргвар со. Баламаш оза мегар, дош ца оалаш. Йоазонхой во бахилга да из. Йоагlачоа квартира луц. Цlа де эттача 20-30 шера дlаьхлу из, lаьдалгара новкъостал хург ма дий аьнна даха дог а дац. Йоазонхо ва аьнна, оагlув хьаллоацаргба аьлча, из дукхагlа фантастиках тара хеталу. Кепа техача хьа йоазох дола ахча а хьадала раьза хилац цкъаза. Укхаза дагадох сона 2018 шу. Москве арадаьлар «Россе поэзе антологи» яха сома книжка. Мехка паччахьа В. В. Путина дешахьалхе язъяь дар из. Цу тlа lотlадаьхача йоазонех ахча лулга вlалла хьоаха ма де аьлар, из кийчдеча дакъа лаьцача вай мехкарча наха. Цул тlехьагlа Москвера телафон техар, «гонорар лургьяц, аьнна, дийцадецарий шуга». Гlанахьа дийцадеце, сомагlа-м дийцадацар. Йоазонхочун къахьегам мах боацаш бисар. Цхьаькха дувцаргда аз шоана, из геттара зокх болаш да. Москвера хьаьша вера гlалгlай йоазонхой болча. «Кlай форда гlажаш» яхача боламца дувзаденна байтий книжка кийчдеш вар из. Цу книжканна юкъебахьа лерхlача байтанчашта грамоташ елар, кlай форда гlажаш тlалатташ. Книжканна юкъехьоча байтех, поэташта йоагlа гонорар яла лаьрхlа вацар «веза» хьаьша. Из елча бакъахьа хийттача поэтий байташ книжка тlара lояьхар. Иштта я-кх вай мехкарча йоазонхой бокъонаш, иштта да-кх закона лелар.

Кхы а дувцаргда аз шоана автора бокъонех массехк хlама. Республикан паччахьа хоржаш кампани яр, даггара дlайодаш. Хlара сарахьа телевидене гlолла дувцар хургволча президентах. Деррига къамаьл дlадолалора моттигерча поэта байтах даьккхача иллеца. Бlарчча шин бетта даьхар из илли, президент хержа валлалца. Цун дешаш яздаьча сага цох шаьрденна шай деланзар. Иштта лоархl йоазонхой. Из илли Москверча Кремлёвски зале а дийкар, телевидене-радио а даьхар, вайцигарча концерташка а аьлар. Бакъда цхьа кепиг цох ахча даланзар цун автора. хетаргахьа, укхаза дукхагlа бехке я культуран Министерство, ший ханнахьа из гlулакх законага гlолла кечде а чакхдаккха а ца ловш е ца ховш lийна. Лоацца аьлча, хьо йоазонхо вале, феца лела веза аьнна хеташ ба цхьабола вай хьакимаш. Цун хий мала а сискал яа а езац, цунна тlа тхов хила а безац. Хуле а ше халача цlеца хьабе беза цо из.

Сога хаьттача, дикка ха дlаяхача, вай таханара зама ювцаргья, «йоазонхой совбаьнна зама яр из» яхаш. Кхыметтел йоазонхой Союза фусам яла ца могаш хьабоагlа вай мохк. Чахкенаькъан Саlида, ше дийна волча хана, оалаш дар: «Мобильни Союз я тхаяр». Машин еннаяр йоазонхой председатела, бакъда Союз чухургйола фусам еннаяцар. Хlанз е машин а е фусам а цунга я мотташ вац со. Вешта, тахан цо беча балхага диллача езаш а яц уж шаккхе.

Спорта а сий ду, хьалъеш латт дворецаш, залаш, ФОКаш, бассейнаш; артистий сий ду – хьалъеш латт вlаштlара яь филармони, журналистий а сий ду, цар шоай тхов-кlийле я. Йоазонхой бlарга доалла хlама санна новкъа болчох тара ба тахан. Хамхой Ахьмада бийца «сагlадехаргаш» безаш яц таханара ха.

Со къавенна воккха саг ва. Сона а сай йоазош арадаха ца могаш хилча, къоначарна-м геттара хала хургда, аьнна, хет сона из де. Хетаргахьа, йоазош дика хилар пайдана дац, хьа тайпан цlи Пушкин, Лермонтов е Маяковский еце. Хийцача фу дар-те тайпан цlи, хlанз гlалгlашта юкъе а мода ма йий эрсий тайпан цlераш хьаийеш. Сох а хила мегаций цхьа Есенин? Уйла е еза цу гlулакха.