Хьехархо, йоазонхо, боккхача дезала нана
Малсаганаькъан Ӏайшет яь 70 шу дизарга
Малсаганаькъан Ӏайшет эггара хьалха сона яйча денз, кIезигагIа дале а 50 шу гаргга хургда. Цу хана со Нохч-ГIалгIай паччахьалкхен университета 2 е 3 курсе деша вагIар. Юххе гIолла тIехъяьнна, университета хьалхарча корпуса лагIаш тIагIолла хьалчуйодача къонача кхалсагагахьа дIахьежа:
- ДIахьажал, дIахьажал! – аьлар соца латтача новкъоста.
- Сенга хьажа ях Iа? – хаьттар аз.
- Из дIайода кхалсаг малий хой хьона? Оарцхой Ахьмада фусам-нана я хьона из?
Цецвалар а цатешар а вIашагIъийра са дег чу, лоа санна кIай коч ювхаш йола геттара къона кхалсаг яр сона гуш хиннар. Ахьмад, бакъдар аьлча, цул дикка воккхагIа вар. Куц-сибат долаш саг яр Ӏайшет, моллагIча сага а езалургйолаш. Цу хана из дешаш яр университета шоллагIча курсе, хетаргахьа аьлча.
Цун фусам-да Малсаганаькъан Ахьмад дика вовзаш вар ерригача Шолжа-ГIаланна а, хьаштдале ерригача ГIалгIайченна а. Дукхача хана денз, университете эрсий а доазол арахьарча а литературан кафедре болх беш вар из, доцент волаш. Цхьаькха цхьа моттиг а яр из шерра вовзийташ, из вар гIалгIай драматурга АртагIа Оарцхой воI, массанена дагайоагIа аьнна хет сона цо язъяь «Салихьат» яха пьеса.
Ӏайшет ше Чахкенаькъан Мухьмада йоI я. Из яьй 1956 шера кIимарса бетта 27 дийнахьа Казахстане. Вай Сибрера цIадаьхкачул тIехьагIа, цар дезал баьхаб Шолжа-ГIалан Заводской а Старопромысловски а кхаленаш вIашагIкхетача моттиге. Ӏайшет деша яьгIай №50 йолча юкъерча ишколе. ДIахо кондитера дешар дийша, цу лостамагIа болх беш хиннай. Цу балха тIа а белггалара толамаш хиннад цун.
1976-ча шера, ший ткъо шу даьннача хана деша йоагIа из Нохч-ГIалгIай паччахьалкхен университете. Из ха яр Ӏайшет духхьашха сона яйзар а. Къона а хоза а йоI яр из. Цигара дешар даьлча, цо къахьег хьехархой училище, Нохчий паччахьалкхен университете, цу заман чухьа чакхйоаккх аспирантура. ДIахо дукха халонаш ла йийзай цун. 1993 шера, 7 бер дусаш, ла цун мар. Ӏайшета 4 воIи 3 йоIи да. Царца йоагIа из хIанз а лерттIа этта яланза йолча республике. Магаса эггара хьалхара яхархо я Ӏайшет а цун дезал а.
Карарча хана, пенсе яхаяле а, из болх беш я Наьсарерча Политехнически колледже. Хьехархо хиларал совгIа, из я йоазонхо а. Цо къахьег байташ, дувцараш яздеш. Дика вIаштIехьйоал цун публицистика. Цун йоазошта кепа йийттай вай мехка арадийннача а арадувлача а журналаш тIа, газеташ тIа; Россе йоазонхой доккхийча юкъарча книжкаш тIа. Уж арадийннад тайп-тайпарча шерашка Москве а Петербурге а. Из я Россе йоазонхой а, Йоазонхой интернациональни а Союзий доакъашхо. Дукха премеш, совгIаташ тийннад Мухьмада Ӏайшета, царна юкъе я Белинске, «ТIехьале» яха премеш; Пушкина, Бунина, Булгакова майдилгаш, кхыяраш. 70 шу дизарца даькъалаювц хьинар дола нана, йоазонхо, хьехархо.
