Дика лораш – дошо ганз

Из воагӏаш бӏаргавайча, ах дарба хулаш санна хетар сона, цун отделене баьдача къонача а къаьнача а наха.  Кхыбола хирургаш мехка бале а, из волча кхача гӏерташ хулар аргӏанара унахо. Къаьстта цо шоай кхел яйергья аьнна хеташ бар царех  дуккхабараш. Тайп-тайпара дар мехкахой лазараш. Цхьаннена оттае езар Иллизарова аппарат, шоллагӏвар цӏеро воагаваьвар, кхоалагӏчоа топ кхийттаяр, массагӏа нийслора вахаре, дарбанчен коа кхача везаш. Моллагӏча унахочунна дезалургдолча тайпара дора цо къамаьл. Къаьстта а этте, кӏаьдвеле хулар из, нах эттӏабеча залера аравоагӏаш хана. Вӏаший тӏехь-тӏехьа ши саг эттаве атта дацар, из дика гуш дар цун къонахчун юхьмараш тӏара.

Цун тӏахьожам болаш яьккхача хана, духхьал дарба даь ца ӏеш, денала, майрала, эхь-эздела  оамалаш ӏомайора цунна гонахьарча наха. Цӏенхашта хила везача цӏенхашта, къахетаме хила везача къахетаме хила ховра цунна, бегаш бе безача а наха сакъердам баккха вӏаштӏехьадоалар. Вешта, сенна дувц аз ер, ӏоахашканаькъан ӏалаудин ца вовзаш-м саг хург мичав, къаьстта а цун заманхошта юкъе, цудухьа даим дийна латт цун цӏи. Из дӏаваьнначул тӏехьагӏа цо къахьийгача больницах гӏорваьннача лора цӏи тиллай.  Ший кулгий говзалца, шийна дола дошо чурт дегӏад цо. Из дагавоагӏача, цунгара дарба лехаш хиннача наха дика хов малагӏа гӏулакхаш дар цу тайпара цӏи хьаллоаттаераш. Цо оалача хӏамах, бувцача лазара кертах атта тешар къабенна къоаной а. Цун бахьан дар, ше дарба деча хана дикагӏа мел доланаькъаш хьахержаш хиннилга.

Наьха безам иштта тӏабодаш хиннача, унахой тешаш, цар вувцаш хннача лорех цаӏ вар Куштанаькъан Сосе Ахьмад а. Эггара халагӏа, дарба дулургдац аьнна хетача цӏийоацар оалача лазарашка хьожаш, цкъаза тамаш хьакхоллаш, мехкахошта баьдденна дуне юха сийрдача кепе гойташ хинна лор вар из. Ахьмад сона вайзар Шолжа-Гӏалий тӏарча №9 йолча дарбанче болх беш волча хана, вай республика кхоллаелча дарбанчен онкологе даькъа керте лаьттар из; цул совгӏа, лорий факультете хьехаш, кхувш боагӏача лорашта ший говзал дӏалуш хилар. Цхьан дийнахьа нах эттабеча зала чура аравоагӏаш вайра сона лор. Цо дийцар фаьлгашка мара хаза йиш йоаца хӏама дар. Урс кхийттача йиӏий дог тийга воагӏа ше, аьлар цо. Из еций йоккха тамаш?! Кхыдола лазараш дола нах а из волча тӏаухар, цо нийса хьехам а дарба а  дарга сатувсаш. Моллагӏча ше волча венача сага дог тедеш дола хьехамаш де вӏаштӏехьадоалар цун.

Миччахьа ше вале а, эздела оагӏув гойташ хулар цун гӏулакхаш а къамаьл а. Из го вийзавар са балхах воаллаш, форда тӏа салоӏаш волаш, жӏакай клубе ловзаш а цох салоӏам хулаш а волча хана, таьзета боккхача наха юкъе вагӏаш.  Даим шийна гонахьа нах гулбе ховш саг вар Сосе Ахьмад. Цунца цхьана дарбан керда наькъаш лохаш даь ӏилман балхаш а дар цун, цу даькъе  зӏанарий (лучевой) терапи юкъейоалаеш. Лоацца аьлча, ше мел яьккха ха наха гӏойле хургьяр деш, вахарах догдиллачарна а шоай дикача  кхелах уж тешабеш чакхваьнна саг вар Куштанаькъан Ахьмад.

Мел хала ший болх хиларах, ха йоацаш моттиг нийсъяларах, шийна тӏавахача сага терко ца еш ӏацар из. Шолжа-Гӏалий тӏа из балха волаш дар из. Эггара хьалха цунгара интервью эца водаш вар со. Сай хаттарашта жоп луш, къамаьл де цунга ха хургхиларах шеко яр са, хӏаьта а из волча ца вахача ӏеваланзар. Ше балхара маца йистеваргва хьа а аьнна, цу хана хьатӏавола аьлар лора. Цу дийнахьа делкъел тӏехьагӏа йӏаьхха ха яьккхар оаха шинне лора говзалах, лазарех, дарбаех дувцаш дагӏаш. Цунца иштта яьккха ха лоаца а безаме а хетар, хӏана аьлча хьаэца, теркалде дукха хӏама долаш  дар цун къамаьл. Ше воккхагӏа хилар, ладувгӏараш зӏамагӏа хилар дӏадоаккхар цо юкъера, цу тайпара къамаьл деча хана, цхьатарра бокъонаш йолаш хулар къамаьл ду шаккха оагӏув, цу моттиго кхы а дукхагӏа хоздора юкъера бувзамаш, дувцача хӏаманцара уйлаш, гучайоахар лорий ӏилман къайленаш.

Цхьабола лораш хул журналистех къехкаш, Ахьмад иштта вацар. Шийна ховр моллагӏча нахаца декъа, кепайоазонга гӏолла доаржаде, моллагӏча хаттара жоп дала кийча вар из саг. Цудухьа къаьначар безам тӏабаха ца ӏеш, къонабараш а хулар цунца багӏа, ӏимеразача къамаьлага ладувгӏа ловш. Кхыча тайпара аьлча, ший ерригача оамалашца визза лор вар-кха из.

Аьттехьа йисте латтар Чиймарзанаькъан Хьамзат

Цхьаькха саг дагавийхар сона, ер йоазув деш волча заман чухьа. Журналисташа кӏезига яздаьд е вӏалла яздаьдац аьнна хет сона цох. Сона дайнадац цох даь йоазув. Из лор, дийна волча хана, наха чӏоагӏа сий деш, вувцаш, лоархӏаш вар. Наьсарерча поликлинике къамаргашка, лергашка, меражга хьежаш, царна дарба деш вар из. Чиймарзанаькъан Хьамзат  ва  аз вувцар. Вӏалла лор вий а халехь; дегӏ, кеп, куц долаш хиларах; наьха безам цу сахьате тӏабодаш саг вар Хьамзат. Оалаш дола дош сабаре, уйла яь оалаш, моллагӏча хӏаманца бувзабенна кхетам лакха болаш, ший болх дика ховш саг вар, наха дувцачох, лор.

Цу хана къаьстта берий поликлиника яцар Наьсаре а ерригача Гӏалгӏайче а. Боккхийчар хиннар а да веларгволаш яцар; къе, готта, эшаш дола хьалаш долаш яцар из. Хӏаьта а ший болх дика ховш хиннача лора наьха теркам тӏаозар. Тайп-тайпара ханаш йолаш нах хулар дегӏа кхаь маьженна лазараш долаш а из волча боагӏаш а. Каст-каста хозар, Хьамзат волча вахарах, дарба хилар шийна яха къамаьл. Поликлиникерча хьалашка дарба дулургдоаца унахой гонахьарча республикашка е Шолжа-Гӏалий тӏа дӏахьежабора цо, лазара дикагӏа гӏойле хургйолча тайпара гӏулакх дӏадахийта ловш.

Дуккхача наха везаш, вӏалла лазар доацараш а из вовза, цунца хьоашал леладе, оагӏув билла гӏерташ, саг вар Чиймарзанаькъан Хьамзат.     Из а цунца латта нах а тӏаболаш цхьа сурт кхаьчад сога. Тайп-тайпара нах ба цунца латтараш, цаӏаш тӏема гӏирс бувхаш ба, царех цаӏ цу хана «Сердало» газета керттерча редактора заместитель хинна Маькенаькъан Асхьаб ва. Сурт даьккха моттиг а я теркам тӏаозаш. Шолжа-Гӏалий тӏарча Ленина майданна юххе республикан газеташ чулоаттадеш дахчан гом бар. Гӏалий тӏа бахача наьха таро яр, цунна тӏа а баха, тахан газета тӏа кепа техараш фу йоазош да хьажа, цхьаннахаьа баха сиха беце, газет деша а йиш яр. Лакхе гӏолла «Сердало» аьнна яздаь бар гӏалгӏай къаман газета йиъэ оагӏув еша йиш хинна гом. Цунна юххе даьккхача сурта тӏа гу вайна Чиймарзанаькъан Хьамзат а цун новкъостий а.

Хьамзат вайцара къаьста дикка ха я, воккха а вацар из леча хана. Дала вийрза моттиг даькъалайойла цун.                                                                                      

Къаьнарча лорашта тӏеххьа хьалъотташ латт къонабараш. Лакхача боарамера хьаькъал гойташ, ишколаш чакхъяьха мехкарий а кагий нах а ба тахан вай республике лорий дешар дешаш. Царех цаӏ я Сурхо тӏарча Муцолганаькъан Абукара Фатима.  Из йиӏиг сона дагайоагӏа, пхелагӏча классе деша яьгӏача хана денз, малайк деце, цул хозагӏа оамал йолаш, хьаькъал долаш хӏама хила йиш йоацаш, массадолча хӏаманца нийса, бакъахьара саг яр Фатима зӏамига йолаш, иштта хургья аьнна хет сона из даим а. Дешарца, ӏилманца чӏоагӏа безам болаш, хӏама довза гӏерташ, нах дукха безаш, цӏена саг яр из. Сога хаьттача, уж я хургволча а хинна ваьннача а лора эггара чӏоагӏагӏа эшаш йола оамалаш. Цхьан шера кхаь-диъ ӏилмах йолча олимпиадашка хьалхара моттигаш яьхаяр цо. Къаьстта а сона дика хеташ цхьаькха цхьа оамал яр цун, наьна мотт, литература дезаш, ӏомадеш, царех а лакхара оценкаш йоахаш чакхъяьлар из, ишколе ше яьккхача хана. Цо дарба дергдола унахой цунах тешаш, из езаш хургба аьнна хет сона, хӏана аьлча ше деш дола хӏама цӏенхашта деш из хиларах. Дага мел латтар кхоачашхилда цу йиӏий лора атта доацача дешар тӏа а  балха тӏа а.

Дика лораш берригаш бийца варгвац, уж ба вай юрташка, шахьарашка, йоккхача дарбанчешка, поликлиникашка, амбулаторешка. Хӏара дийнахьа наха гӏо деш, цар вахар сийрдагӏа хилийта гӏерташ хьабоагӏа уж. Дала йоал йойла царна, маьл хилба царна шоаш леладеча гӏулакхах.