«Из денала, яхь хилара, Даьхе езаш хилара тешал да. Цу тайпарча фильмаша новкъостал ду вай даьшта карагӏдаьнна доккхий гӏулакхаш диц ца далийта, уж кагирхошта цӏаькха а хьалхадаха, царна ховргдолаш, малагӏча хьинарца, деналца яьккхай Котало. Хьажа могаду из фильм (https://max.ru/c/-70421597214006/AZ3QkxxTeJ4)», - язду ший телеграм-оагӏон тӏа Гӏалгӏайчен Кулгалхочо Келаматанаькъан Махьмуд-Ӏаьлас.

Фильмо ювцаш йола ха дӏайолалу 1942 шера саькура бетта Псковски областе. Моастагӏа советски бӏуна юкъе чувала гӏерташ ва, цар моттигера саг хьалхавоаккх ушалашка гӏолла шоаш дӏабига. Ха яхача къоаночо ший а ший дезала а вахар кӏалъоттадеш, атта сага карагӏдаргдоацар ду (цо дир Сусанин Ивана даьр), немций бӏу тӏабигар кӏийленна хайша багӏача вай пулемётчикашта.

«Сатассарга бӏаьха никъ бода» яха фильм да, тахан эггара лоархӏаме латташ дола хаттараш дувцаш. Кузьмина исторе хьагойт, турпалал боарам боацаш хилар, хӏаьта ший мехкацара безам боккха хиларо, сага дукха хӏама карагӏдоалийт. Фильм да хьалхарчеи таханарчеи ноахала юкъера бувзам лелабеш. Вай кхувш йоагӏача тӏехьенна цо къаьгга дӏагойт Даьхе- из доккха дош хинна ӏац, из хала, цхьайолча хана валара хоржам ба.

«Сатассарга бӏаьха никъ бода» яхача кинос гойтар наггахьа мара доаца масал да, духхьал тӏом хьагойта а ца ӏеш, боккъонца хӏанз тӏом латта ха йолаш санна хетийт цо.

Оператора болх ший тайпара дика вӏашагӏбелла хилар бахьан долаш, дегӏа шийла хет ӏан заман хьу бӏаргаяйча. Оллаенна сигале, дегӏах чакхбоалаш мух, когашта кӏалхара хьахоза гӏорадаьча цӏувза лоа - хӏара сурт хьагойташ да 1942 шера  цӏайза шийла бена саькура бутт. Кадре гуш дац къаьга хозал йола, шаьра сурт - цига гу шийла аре, турпала никъ баккхара духьаллатта халонаш.

Актёрашта дика хов психологически хьал оттаде. Моастагӏа тешшаме из вургволча  тӏавугаш, турпалхо ла безаш хул «бӏаьха никъ» геттара унзарча хьалашка. Цун хӏара гӏа, хӏара дӏа-юха хьажар хоалуш да, дег чу къовсам, чӏоагӏа лоӏам болга.

Хьожаш волча сага кхетаду, цаховш цо харцахьа  гӏа боаккхе е ца доагӏа дош оале, из а цун дезал а боабеш хилар. Хьунагӏа сатем эттача хана, турпалхочун детталу дог хьахозаш санна хеталу.

Актёраш йовхьамаш ловзаяь ӏац - цар шоай дегашка гӏолла чакхдоаккх наьха вахар, уж хала вахара хьалаш царца декъ. Режиссёра а дӏавуг цу наькъ тӏа хьожаш вар, цхьайолча хана фильмаца болча нахаца цхьана баьдеча гӏолла, хӏанз-хӏанз яхаш чаккхенга кхача гӏерташ хул уж.

Цу тайпара фильм лоархӏаме дакъа дӏалоацаш да, из исторе книжка тӏара декъа мугӏараш хинна ӏац. «Сатассарга  бӏаьха никъ бода» яхача фильмо хьалхадоаккх мел хала яьккхай Котало.

Цо хьагойт, вай мехка хӏара юрта, хьунашка нах баьха хилар, цар шоашкара. кӏезиг-кӏезига дакъа лоацаш, тӏема Котало гаргайоалаяь хилар.