Космонавтикан Денна хетаяьча кхетаченашка дийцар седкъашка, сигаленга кхача гӏийртарий вахарерча толамех. Дола-Коарча культуран Цӏагӏа «Гагарин – са мехка вахарца» яха тематически кхетаче дӏаяхьа гулбелар. 1961-ча шера хинна хӏамаш довзийтар гулбеннарашта Бохтаранаькъан Иманас. Байконур космодромера «Восток-1» кемаца дунен 108 минота го баьккха, адамашта седкъашка бода никъ хьабийллача Гагарин Юрех дувцаш чӏоагӏа дог айденна ладувгӏаш даьгӏар бераш.

Цо аьнна «Поехали!» яха дош дунен боккха никъ хьабеллача сага денал довзийташ хилар. Иштта кхетаче дийцар, космосе даха, юха лаьтта кхаьчача  Белка, Стрелка яхача шин жӏалех. Гагарина гойтача турпала наькъа хетаяь Левченко Иннас, Щипачев Степана, Отар-Мухтаров Махьмуда язъяь байташ йийшар кхетаче бераша.

«Космически» викторина, иштта ховлеш - довзалеш кийчдаьдар цига. Дуненца, седкъашца дувзаденна долча хаттарашта жоп лохаш; ше-ше хьалхавала гӏертар берех хӏаравар. Иштта кхетаче кийчбаьбар вай дунен, сигален, седкъий болх бовзийташ бола книжкай гойтам. Чӏоагӏа тамашийна хеташ хьийжар бераш из деррига довзийташ долча книжкашка, журналашка.

Цу кхетаче дакъа лоацаш хиннараша кхетадир, космоса хӏама хьаделлаш, довзийташ вай мехка мел чӏоагӏа къахьийгад. Цу оагӏонца дувзаденнараш кхетадеш, довзаш хила деза вай бераш. Иштта Яндарерча культуран Цӏагӏа а, «Дешархошта лаьрхӏа культура» яхача проектага гӏолла, цу оагӏонцара кхетаче дӏаяхьа гулбелар.

«Вай Галактика» яха космоса къайленаш йовзийташ дола  документальни кино гойтар цига  берашта. «Кино хьекхачул тӏехьагӏа, берашца къамаьл дир цу моттига исбахьален оагӏонцара болх лелабеш йолча Йовлой Мадинас. Гагарин Юрий Алексеевич мел доккха денал, майрал долаш саг хиннав, цо дерригача дуненна гойтар доккха турпалал долга белгалдир цо. Тахан хьаяьннача технологех дийцар къонабарашта. Спутникаша тахан шоай болх мишта дӏахьош ба, хаоттамца, мобильни бувзамца дувзаденнараш цунга гӏолла мишта вӏаштӏехьадоал дайзар дешархошта.

Берашта тамашийна хета хӏамаш дукха дар цу юкъе». Цу тайпара хоам бир «Сердалога» Яндарерча культуран Цӏагӏа. Белгалде деза, культуран моттигашка къахьегаш бола болхлой шоай ма хулла вай берашта дунен, гонахьарча вахара хӏама довзийта гӏертилга. Къаман истори дицде йиш ярех дац, турпалал гойтача наьха никъ бовза беза къонача тӏехьенна.

Долакха-Юртарча культуран Цӏагӏа дӏайихьар «Космоса тамашийна дуне» яха кхетаче. Манкенаькъан Залинас берашта лаьрхӏа бӏарчча программа кийчъяьяр цу юкъе дукха хӏама чулоацаш. Сигален моттигаш, седкъий наькъаш, иштта цу оагӏонцара дукха хӏамаш довзийта хьежар из къонабарашта. Берий дукха хаттараш дар, гуш дар, цу кхетачено цар дог айдаьлга.

Берий хӏара хаттар доашхаш, деррига хӏама цар дикагӏа кхетадергдолча тайпара белгалдеш, къахьийгар Манкенаькъан Зинас. Советски летчикий, космонавтий никъ атта хиннабоацилга, дерригача дуненна тамашийна дола хӏамаш довзийта уж гӏийрталга белгалдир кхетаче.

Истореца бӏаьшерашка яхаргья цу наьха цӏераш! Космос яхар адамий дегашта боккха никъ хьабеллаш бола оагӏув ба. Тхьоврача хана денз дукха яздаьд, дукха дийцад Гагарин Юре бихьача наькъах , тахан кхийнарашка а дувца деза лоархӏаме гӏулакх да цу майрача космонавта кхоачашдаьр.

Космонавтикан истори, астрономи тахка чам чубенна дар вӏалла шоашта ца хийтта хӏамаш цу кхетаче дайза дола бераш. Боккха пайда боаржабеш хул къонабарашта юкъе иштта йола кхетаченаш.