Бегаш юкъе болаш аьннача хӏамо ший, кхыволчун гӏалаташ дикагӏа довзийт сага. Укх тӏеххьарча юкъа ши машин чуяхача Наьсарерча ӏама юхегӏолла дӏаводаш, юхасеца лаьттар со, дукха ха йоацаш. Дӏадахача шера оагӏой бетта, аьшка карт шийца хьош, «Гелендваген» джип чуяхар цу чу, ше ма йоаггӏа, вай дерригаш цецдоалаш, хӏаьта цун тӏехьа йоккха юкъ ялалехь, цхьаькха машин а. Даьла къахетамца, цу шин хатара юкъе саг лоза ца веш, ца леш нийсделар, бакъда, вайна ма харра, доккха хатар хьахила йиш йолаш гӏулакх да из. Хи чу вахача фуннагӏа хьахила йиш я, бӏаргногӏар тоха кхелехь.

Вайна хов, геттара дика наьк де ховраш а хи бухе баха моттигаш йолга, хӏаьта кхеравенна, веха хӏама хилча-м из атта хьахила йиш йолаш да. Республике мел дола адам цецдаьккха хӏама хилар цох! Бакъда, сага хӏама ца деш уж шаккха гӏулакх дӏадижалга хайча, цхьацца бегаш юкъеувттабеш, доаржадир из массане. Тӏагӏолла лелаш кӏаьда, хин кӏалха ца вохийташ дола метташ долаш, хувцам бе беза цига, цу тайпара хӏама де дагадехараш кӏаьдда ӏобоссаргболаш, яхаш, велар цхьа мехкахо.

Цхьаькхане йоахар, лакхехьа урагӏбодаш, тӏаккха полице доазув долча аьтта оагӏорахьа дӏаберзаш никъ билла беза хи тӏа. Хӏаьта ӏилман оагӏонца дувзаденнараш дика довзаш волча цхьаькхане дийцачох, аьшка карта меттел нейлона цхарал оттабе безар цига, из – «Боинг -747» дӏалаца могаргдолаш. Вай къаман нах бегаш бара тӏера, уж бегаш дикка бе ховш хиннаб. Из белгалдеш дар ӏама картах дӏатеха даьлла улг. Цу тӏа яздаьдар – «Бокъо яц! Бокъо ӏам чу машинаца наьк де отта. Машинаца воацаш а йиш яц наьк де! Сона нанас пурам деннад яхар а болх беш дац укхаза! Из де бокъо яраш 90 шерал тӏехбаьннараш ба, да-нана юхе долаш!!!» Велаш, из дешаш, лаьттар со… Вахара оагӏонашка гӏолла а сиха дӏа-хьа даьржар из хӏама. Бегаш юкъе оттабаь а, цӏенхашта аьнна а вай лораде гӏерт-кх мехкахой. Бакъда, оалаш дар геттара лоархӏаме хӏама дале а, юкъе бегаш оттабеш оалаш хилча дог дикагӏа сомадоал аьнна хет-кх.

Юхь тӏара велаш, цу дерригне уйла еш, латташ хул хьо. Гӏалгӏай дӏатӏахьежача цхьа цӏимхаро хеталуш бале а, бегаш нийса кхетабе, царех пайда эца ховш, дега кӏаьда нах ба. Массанена дика бовзаш, баьржа болаш бегаш вайна юкъеяьннача ханаца, могашалца, лоалахошца, мараца, сесагаца, вахаре нийслуш долча цхьаццадарашца бувзабенна ба. Хӏаьта вай литературе-м къаьстта дукха яздаьд цу оагӏонах. Тхьоврача ханашка денз, моллагӏа хала денош эттача а, беха ца а кхесташ, бегаш юкъеоттабеш, моллагӏча хӏамах чакхбоалаш хиннаб вай къаман нах, из оамал тахан а вайна юкъе йисай. Вахаре а каст-каста нийслуш хул-кх, хьаькъал долча сага бегаша нийсадар гучадоаккхаш, уйла яйташ. Цхьан хана дар из… Сай кӏайча «Жигулеца» Шолжа-Шахьаре (цу ханарча Сипсой-Гӏалий тӏа) баха гаргара нах болча ваха араваьлар со.

Сона дега гарга волча сагаца цхьа хатар хиннадар цига, цхьа минот йоае йиш йоацаш хьал этта. Никъ баьсса, машинаш дукха йоацаш хиларах ма могга ког тоӏабеш, водар со. Цӏаьхха, цхьаннахьара гучаийккхача ГАИ машинацарча ӏаьдала болхлочо ший бе йоалла гӏадж ӏолостайир, согахьа сацар дехаш. Сай каьхаташ дӏахьекха, бехказвала эттар со сиха вахарах, иштта ваха везаш хилара бахьан а дӏадийцар аз.

– Дикка сиха воагӏар мотт сона со? Во-м да из…

 - А-а, сиха воагӏар ала йиш яц хьох, ма дарра аьлча, гӏетта воагӏар хьо! – велакъежаш аьлар полице болхлочо. Из саг ше со водача урам тӏа вахаш хиннавар, са сихвалара бахьан а дика довзаш вар из… Иштта, гӏеттача санна, наькъашка лела йиш йоацилга хьалхадаьккха; дӏавахийтар цо со. Цхьа геттара дог деха, мишта хьайзача бакъахьа хургва ца ховш саг веха, кегавенна кхестача хана, цхьа меттахьа, бе ховш баьча бегаша бӏаргаш хьадийлле, «хах», аьнна, хетийташ сапаргӏатадоаккх. Къона хиннача ханашкара цхьа кино дагадехар сона хӏанз. Барон Мюнхгаузен хиннача Янковский Олега аьнна дешаш да уж: « Со кхийтар хӏанз хьога хало кхачара бахьанах. Сов цӏимхара ва хьо. Юхь хьаькъале хилар хьаькъал долча сага куц дац шоана, хьамсардараш! Укх дунен тӏа мел деш дола ӏовдала хӏама ишттача юхьаца хьадеш да… Делале, ва нах… Делале…».

50 шу хьалха вай даьша, ноаноша шоайла массахана бегашта луш хинна хаттар тахан а дувцаш хул мехкахоша. Бирсача Казахстанера юха мехкабаьнна, баха хайша, балхаш тӏа арабаьнна болабенначул тӏехьагӏа а вӏашагӏкхийтача, белаш, хоатташ хиннад цар: «Цӏагӏоргда йоахий вай? Даьхен кхуврче кхоачаргдолаш хӏама дий хӏанзехьа?» Бегаш дика ба шоаш товча моттиге, боагӏаш баь бегаш хийла итташ шераш даьлча а наха юкъе лелаш хул, хӏаьта хало тӏакхаьчача а бегашца хӏама дайде, кӏеззига сага атто е хар а начӏал да ала йиш я. Йоккхий кхетаченаш, рейдаш дӏахьош, балхарча тоабанца къамаьл деш, лоархӏаме хӏама доаржадеш цхьа говза, хьаькъале бегаш бар юкъелаца дезар вай хьакимаша… Бегаш бича товргдолча, ях аз. Даггара рузкъа ӏоаде гӏерташ, вахарера вӏалла а кхоачалуш доаца гӏулакхаш кхоачашде хьожаш, шахьадаха удаш, цхьа боаггӏаш баь бегаш ма дика а хургбар-кх! Дунен тӏа цкъа мара дахац вай, хӏаьта сага юхь тӏа велакъажар даргдола бахьанаш дуккхаза а оттаде йиш я вай.