Бегаш юкъе болаш аьннача хIамо ший, кхыволчун гIалаташ дикагIа довзийт сага. Укх тIеххьарча юкъа ши машин чуяхача Наьсарерча Iама юхегIолла дIаводаш, юхасеца лаьттар со дукха ха йоацаш. ДIадахача шера оагIой бетта, аьшкан карт шийца хьош, «Гелендваген» джип чуяхар цу чу, ше ма йоаггIа, вай дерригаш цецдоалаш, хIаьта цун тIехьа йоккха юкъ ялалехь, цхьаькха машин а. Даьла къахетамца, цу шин хатара юкъе саг лоза ца веш, ца леш нийсделар, бакъда, вайна ма харра, доккха хатар хьахила йиш йолаш гIулакх да из. Хи чу вахача фуннагIа хьахила йиш я бIаргногIар тоха кхелехь. 

Вайна хов, геттара дика наьк де ховраш а хи бухе баха моттигаш йолга, хIаьта кхеравенна, веха хIама хилча-м из атта хьахила йиш йолаш да. Республике мел дола адам цецдаьккха хIама хилар цох! Бакъда, сага хIама ца деш уж шаккха гIулакх дIадижалга хайча, цхьацца бегаш юкъе увттабеш, доаржадир из массане. ТIагIолла лелаш кIаьда, хин кIалха ца вохийташ дола метташ долаш, хувцам бе беза цига, цу тайпара хIама де дагадехараш кIаьдда Iобоссаргболаш, яхаш, велар цхьа мехкахо. 

Цхьаькхане йоахар, лакхехьа урагIбодаш, тIаккха полице доазув долча аьтта оагIорахьа дIаберзаш никъ билла беза хи тIа. ХIаьта Iилман оагIонца дувзаденнараш дика довзаш волча цхьаькхане дийцачох, аьшкан карта меттел нейлона цхарал оттабе безар цига, из – «Боинг -747» дIалаца могаргдолаш. Вай къаман нах бегаш бара тIера, уж бегаш дикка бе ховш хиннаб. Из белгалдеш дар Iама картах дIатеха даьлла улг. Цу тIа яздаьдар – « Бокъо яц! Бокъо Iам чу машинаца наьк де отта. Машинаца воацаш а йиш яц наьк де! Сона нанас пурам деннад яхар а болх беш дац укхаза! Из де бокъо яраш 90 шерал тIехбаьннараш ба, да-нана юхе долаш!!!» Велаш, из дешаш, лаьттар со… Вахара оагIонашка гIолла а сиха дIа-хьа даьржар из хIама. Бегаш юкъе оттабаь а, цIенхашта аьнна а вай лораде гIерт-кх мехкахой. Бакъда, оалаш дар геттара лоархIаме хIама дале а, юкъе бегаш оттабеш оалаш хилча дог дикагIа сомадоал аьнна хет-кх. 

Юхь тIара велаш, цу дерригне уйла еш, латташ хул хьо. ГIалгIай дIатIахьежача цхьа цIимхаро хеталуш бале а, бегаш нийса кхетабе, царех пайда эца ховш, дега кIаьда нах ба. Массанена дика бовзаш, баьржа болаш бегаш вайна юкъеяьннача ханаца, могашалца, лоалахошца, мараца, сесагаца, вахаре нийслуш долча цхьаццадарашца бувзабенна ба. ХIаьта вай литературе-м къаьстта дукха яздаьд цу оагIонах. Тхьоврача ханашка денз, моллагIа хала денош эттача а, беха ца а кхесташ, бегаш юкъеоттабеш, моллагIча хIамах чакхбоалаш хиннаб вай къаман нах, из оамал тахан а вайна юкъе йисай. Вахаре а каст-каста нийслуш хул-кх, хьаькъал долча сага бегаша нийсадар гучадоаккхаш, уйла яйташ. Цхьан хана дар из… Сай кIайча «Жигулеца» Шолжа-Шахьаре (цу ханарча Сипсой-ГIалий тIа) баха гаргара нах болча ваха араваьлар со.

Сона дега гарга волча сагаца цхьа хатар хиннадар цига, цхьа минот йоае йиш йоацаш хьал этта. Никъ баьсса, машинаш дукха йоацаш хиларах ма могга ког тоIабеш водар со. ЦIаьхха, цхьаннахьара гучаийккхача ГАИ машинацарча Iаьдала болхлочо ший бе йоалла гIадж Iолостайир, согахьа сацар дехаш. Сай каьхаташ дIахьекха, бехказвала эттар со сиха вахарах, иштта ваха везаш хилара бахьан а дIадийцар аз. – Дикка сиха воагIар мотт сона со? Во-м да из…

- А-а, сиха воагIар ала йиш яц хьох, ма дарра аьлча, гIетта воагIар хьо! – велакъежаш аьлар полице болхлочо. Из саг ше со водача урам тIа вахаш хиннавар, са сихвалара бахьан а дика довзаш вар из… Иштта гIеттача санна наькъашка лела йиш йоацилга хьалхадаьккха дIавахийтар цо со. Цхьа геттара дог деха, мишта хьайзача бакъахьа хургва ца ховш саг веха, кегавенна кхестача хана, цхьа меттахьа, бе ховш баьча бегаша бIаргаш хьадийлле, «хах», аьнна, хетийташ сапаргIатадоаккх. Къона хиннача ханашкара цхьа кино дагадехар сона хIанз. Барон Мюнхгаузен хиннача Янковский Олега аьнна дешаш да уж: « Со кхийтар хIанз хьога хало кхачара бахьанах. Сов цIимхара ва хьо. Юхь хьаькъале хилар хьаькъал долча сага куц дац шоана, хьамсардараш! Укх дунен тIа мел деш дола Iовдала хIама ишттача юхьаца хьадеш да… Делале, ва нах… Делале…».

50 шу хьалха вай даьша, ноаноша шоайла массахана бегашта луш хинна хаттар тахан а дувцаш хул мехкахоша. Бирсача Казахстанера юха мехкабаьнна, баха хайша, балхаш тIа арабаьнна болабенначул тIехьагIа а вIашагIкхийттача, белаш, хоатташ хиннад цар: «ЦIагIоргда йоахий вай? Даьхен кхуврче кхоачаргдолаш хIама дий хIанзехьа?». Бегаш дика ба шоаш товча моттиге, боагIаш баь бегаш хийла итташ шераш даьлча а наха юкъе лелаш хул, хIаьта хало тIакхаьчача а бегашца хIама дайде, кIеззига сага атто е хар а начIал да ала йиш я. Йоккхий кхетаченаш, рейдаш дIахьош, балхарча тоабанца къамаьл деш, лоархIаме хIама доаржадеш цхьа говза, хьаькъале бегаш бар юкъелаца дезар вай хьакимаша… Бегаш бича товргдолча, ях аз. Даггара рузкъа Iоаде гIерташ, вахарера вIалла а кхоачалуш доаца гIулакхаш кхоачашде хьожаш, шахьадаха удаш, цхьа боаггIаш баь бегаш ма дика а хургбар-кх! Дунен тIа цкъа мара дахац вай, хIаьта сага юхь тIа велакъажар даргдола бахьанаш дуккхаза а оттаде йиш я вай.