«Кхетачен керттера белгало яр цига хьалхале лелаю говзанчаш дакъа лоацаш хилар. Кагирхошта хьалхашка къамаьл дир психологически  практикан кӏийле гойташ клинически психолога, аддиктолога, когнитивно-оамала терапевта, кегавалара, шийна кулг тӏадиллара, унзарвалара-дуненах дог эккхара хьалага саг кхачара йола  оамалаш йовзаш йола лор Куппер Ирина; иштта аддиктолог, КПТ-терапевт, химически хьал доацаш ца могаш болча нахаца болх беш вола эксперт Олмазанаькъан Ильяс. Цар дийцар психологически чӏоагӏон къамаьл, иштта дайзар мишта  ха йиш я чура чоалхане хьал.

Говзанчаша дика гойташ хьалхадаьккхар аддикции (йоацаш ца мегаш) хилара оагӏув,  уж  «кхераме йоаца» психоактивни хӏамаш я яхаш дола къамаьл  бакъдоацилга гойтар цар», - аьлар «Сердало» газетага кхетаче вӏашагӏъеллараша.

Дӏахо къамаьл деш Куппер Иринас белгалдир, психически, физически тийша хилар наркотикех дукхагӏча даькъе нийслу хьалхара наркотик эзачул тӏехьагӏа.

Эксперта хоадам боллаш къоастадир тоабашца цхьана баьле, цу наха,  кхычунна беш болча ӏоткъамах. Уж оамалаш дика йовзаш хилча, кагирхошта хала дац лора валара хьал леладе, цу тайпарча тоабашта духьалъотта, «ак» ала, ше юстарвиссар кхера а ца кхераш. Иштта хьалхаяьхар сага низ беш йола оагӏонаш, белгалдир цу хана де дезар.

Эггара дикагӏдар да наркоманех лоравалара де йиш яр- «миштий хьажа» яхача дешах ӏехацавалар. Куппер Иринас кагирхой тӏахьех, царна хьалхадоаккхаш, магар а вахар а – из мах баь варгвоаца совгӏат хилар, из ший тӏехьенга кхачийта хьажа везилга  хӏара саг.

Наркотикашта духьалара болх дӏабахьара йолча комиссе секретара Хамхой ӏалихана, ше кхайкарал деш, доакъашхошта дийцар, наркотикаш лелаяра хаттар паччахьалкхен кхерамзлен боарам тӏа.

«Наркотикаш -  из беррига мохк хӏалакбара дола герз да»,- иштта белгалбир цо цун кхерам. Цо яхачох, уж ийрча гӏулакхаш леладар, къаман хургдолчун лаьрххӏа еш йола чов я.

Хамхой ӏалихана белгалдир, наркомани юкъераяккхар ца хилча даргдоацар да. Юкъарлонна  из ийрча хьал юкъера даккхара еррига таронаш эш. Цо белгалдир, корта бохабу дохьаж цӏендаь дӏадаккхара юкъевала декхарийла ва вайх хӏаравар, моллагӏа ха яьнна а, йоккха  цӏи йолаш а мара из цахиларах.

Наркомани - из вахаре леладе йиш йола хӏама дац, из боккха бала ба, цо бохабу дезал, сага вахар. Из дар цу кхетаче кертте лаьтта дош, цига иштта хьалхадаьккхар, тахан латташ долча наркоманецарча хьала вай юстара хуле, кхоана из хӏаране коа чудоагӏаргдолга.

Кердача Реданта администраце кулгалхочо Мартазанаькъан ӏумара, даькъ тӏарча полице викала Лаьнанаькъан Ахьмада белгалдир закона хьалхашка бехктокхаме хилар, лостам, цхьоагӏо лелаяр лоархӏаме долга.

Дин викалаша дийцар вай тӏехьенна дика кхетам балар, уж нийсача наькъ тӏа бахар. Моттигерча маьждига имама гӏончас Хаматхананаькъан Ахьмада хьалхадаьккхар во оамалаш вай ӏадаташца тарлуш цахилар. Таханара кагирхой белгалбоалаш ба, из боккха бала болга шоашта ховшшехь а, цу юкъе а баха, шоай хьал тешшаме да, аьнна, хеташ уж хиларца.

Лорий оагӏорахьа из техкача, хьагуш да, наркомани- из ийрча гӏулакх хинна ӏац, из  эггара халагӏча, дарба хала де дезаш долча, дукхагӏча даькъе дарба де йиш йоаца  лазар долга. Цо вохаву саг масса а оагӏорахьара - физически, психически, вахара оагӏонах.

Вайна гуш да, наркоманена юкъеводар дика лоӏам боаца, бехктокхам тӏаэца  кийча воаца, нийса никъ лелабе ца ховш вола саг ва.

Цига дийцача керттерча дешашца доагӏаш дар, кхерамзлен овла- «дика», «во», цун  юкъера юкъ къоастаяр  нийса лелаяр долга, кагирхой шоаш а хила беза кӏеззига мукъагӏа денал долаш, цу наькъах лоралуш.

Лораш, ӏаьдал, дин викалаш, юкъарло цхьана шоай низ, хьинар вӏашагӏтеха эттача; таро хургьяр цу кагирхошта юкъе даржаш латта во юхатоха.

Кхетаче дӏахьош иштта гойтар «Тхо - наркоманена духьала» яха тематически видео, цига дийца дош  даьржагӏа го таро хилар.

Видеоматериалаша хьагойтар цу воча наькъ тӏа баьнна нах мел чӏоагӏа эшам болаш бах, вахара воча таронга цо вугаш хилар. Кагирхой цу вонах лорабара, цига таро хилар дика масал го. Цунга хьежачул тӏехьагӏа, хоадам боллаш, дикача наькъ тӏа валара безам тӏабодаш дола къамаьл дир. Керттера белгалдаь дош дар нийса, могашал тоаеш дола вахар леладар. Спорт, кхоллам, кегадаланза цӏена хьаькъал - уж моллагӏа  вахарера толам баккхара йола кӏийле я. Физически дӏа-юха хьовш, дика вахара оамалаш хьаэцаш хиларо, дикагӏа новкъостал ду халонаш тӏехьайита; искусственни хьал юкъе а даьккха, ший вахар толхадечул.

Могашал- сага керттера мах бар да, цо хьаелл дешарга вуга наӏараш,чӏоагӏа дезал хьакхоллара йола таронаш. Хӏаранена лоархӏаме да паргӏата хургвола сийрда вахар хьахаржар.